Kh�ng c� g� dấu được

Kh�ng c� g� dấu được ...

Thật ra Đ�o Nương t�i rất muốn t�n trọng � kiến của gia đ�nh cố chủ nhiệm của b�o Người Việt "cũ" l� xin để cho người chết được y�n. Khổ nỗi, người khơi nguồn cho mọi đầu mối lộn xộn trong l�ng b�o, v� ngay cả mới đ�y, người kh�ng để cho b�c Yến được y�n lại l� một người th�n cận của ch�nh �ng: �ng thi sĩ Đỗ Qu� To�n tức �ng nh� b�o Ng� Nh�n Dụng.

Từ hơn một năm nay, kể từ khi những tấm h�nh chụp �ng Yến đi họp với Nguyễn Tấn Dũng, Nguyễn Xu�n Phong... ai cũng mong �ng To�n l�n tiếng. Bạn đọc c� quyền được biết, phải được biết, người cầm đầu của tờ b�o tự nhận l� "lớn nhất" của cộng đồng Người Việt ở hải ngoại đi gặp những t�n l�nh đạo của Việt Cộng để l�m g�? Người ta c� thể c� cả trăm giả thuyết về việc �ng Yến ngồi ri�ng rẽ b�p tr�n trong một b�n họp chỉ c� Việt Cộng ngồi chung quanh. Nhất l� sau n�y, sau khi nhiều người đ� x�c nhận "c� thể cuối c�ng" �ng Yến l� một nh� t�nh b�o, một điệp vi�n lỗi lạc, th� c�u hỏi được đặt ra l� �ng gặp những người b�n kia với tư c�ch g�? Nh� t�nh b�o, hay nh� b�o, hay nh� ch�nh trị, hay nh� kinh doanh? V� nay �ng Yến đ� qua đời, v� kh�ng ai hiểu �ng số 1 bằng �ng số 2, cho n�n người ta c�ng nh�n đến nh�n vật được xem l� đứng sau hậu trường để điều động tất cả s�n khấu "Người Việt" để t�m c�u trả lời. Nhưng �ng Đỗ Qu� To�n chỉ im lặng. Mỗi khi b�o Người Việt gặp s�ng gi� th� �ng im lặng. Nhưng thời b�nh th� �ng To�n vẫn đ�ng vai Th�i Thượng Ho�ng chỉ dạy cho lớp trẻ l�m b�o. B�y giờ th� vụ b�o Người Việt đưa những người trong một vụ biểu t�nh về ch�nh trị v� thắng được họ về tội �x�m phạm l�nh thổ� v� đ� đứng tr�n lề đường to� soạn b�o Người Việt chứ kh�ng phải thắng về tội họ đ� �mạ lỵ� �ng Đỗ Ngọc Yến l� Việt cộng.

Do đ� khi nh�n vật số 2 của b�o Người Việt "cũ" n�y viết b�i nhớ bạn tức �ng số 1 th� đ� l� một hiện tượng rất ... lạ. V� �ng To�n "chợt" nhớ �ng Yến sau một thời gian d�i l�ng qu�n khi h�nh �ng Yến bị phơi nắng, phơi sương bầm dập. V� người ta vẫn kh�ng thể hiểu nổi �ng To�n viết b�i nhớ bạn v� �ng thực sự v� bạn, hay v� m�nh, hay v� độc giả hay v� muốn dạy dỗ l�ng b�o Việt v� kh�ng ai c�n �thần tượng ho� c�c nh� b�o l�o nhưng kh�ng th�nh... n�y.

Nếu �ng nhớ �ng Yến v� bạn, lẽ ra �ng kh�ng n�n nhớ theo c�ch n�y, bởi v� �ng thương bạn c�ch n�y bằng mười lần �ng hại bạn. �ng n�n để người ta qu�n �ng Yến, kh�ng nhắc đến những chuyện của �ng Yến nữa, v� nhắc đến c�n nhiều chuyện đau l�ng lắm cho người qu� cố khi �ng viện cớ nhớ bạn m� cố n�i ra cho bằng được những điều sai sự thật.

Đ�ng l� c�i "tr�" của con người lớn hơn c�i "t�m" mặc d� chữ �t�m' thường được định gi� bằng ba chữ �t�i�. Việc �ng To�n nhớ �ng Yến nhiều hay �t, nhớ như thế n�o, nhớ l�c n�o kh�ng phải l� ... business của ai hết. Miễn l� �ng nhớ đ�ng sự thật, nhất l� sự thật về một người m� trước đ�y c�c �ng đ� vận động để c� một con đường mang t�n b�c... Yến. Hiện nay số người biết r� b�c Yến tr�n dương thế c�n nhiều. Đ�o Nương t�i kh�ng viết lại th� sợ rằng mai đ�y lịch sử b�o ch� sẽ theo �ng To�n ... ghi lộn th� sai lạc biết chừng n�o.

Tr�ch Nhớ Đỗ Ngọc Yến (Người Việt, 16-8-2009 - Ng� Nh�n Dụng)

Trong những năm đầu l�m b�o Người Việt, một lần được nhật b�o The New York Times phỏng vấn, người ta hỏi Đỗ Ngọc Yến lấy tờ b�o n�o l�m mẫu, Yến trả lời ngay l� b�o Le Monde ở Ph�p. Một phần v� khi ở Việt Nam nhiều người vẫn quen đọc tiếng Ph�p v� coi tờ Le Monde l� một nhật b�o đứng đắn, đ�ng k�nh trọng. Mấy lần họp t�a soạn Người Việt, Yến đ� hăng say kể chuyện hồi nước Ph�p mới được giải ph�ng năm 1945, Tướng De Gaule mời một số k� giả tới, n�i với họ rằng trong c�ng cuộc x�y dựng một nước Ph�p mới, cần c� một tờ b�o đ�ng ho�ng. �ng tướng hứa ch�nh phủ Ph�p sẽ cung cấp một số vốn khởi đầu nhưng sẽ kh�ng can thiệp v�o c�ng việc th�ng tin n�y, để tờ b�o ho�n to�n do giới l�m b�o chịu tr�ch nhiệm phục vụ c�ng �ch. Đỗ Ngọc Yến th�ch b�o Le Monde v� trong đ� những người viết b�o c� quyền quyết định đường lối th�ng tin v� bảo vệ t�nh c�ch độc lập trước c�c xu hướng v� thế lực ch�nh trị. (ngưng tr�ch)

�ng To�n viết "Đỗ Ngọc Yến th�ch b�o Le Monde v� trong đ� những người viết b�o c� quyền quyết định đường lối th�ng tin v� bảo vệ t�nh c�ch độc lập trước c�c xu hướng v� thế lực ch�nh trị". Người ta thực sự chẳng hiểu �ng nh� b�o Ng� Nh�n Dụng viết b�o đ� l�u như thế m� �ng hiểu thế n�o l� "người viết b�o c� quyền quyết định đường lối th�ng tin"? Người quyết định đường lối th�ng tin của tờ b�o l� những người l�nh đạo tờ b�o, l� chủ nhiệm, chủ b�t, l� những Người trong hội đồng quản trị. "Người viết b�o", trong một nghĩa n�o đ�, chỉ l� "người l�m c�ng", l�m sao c� quyền g� quyết định được. Chỉ c� chấp nhận được hay kh�ng đường lối th�ng tin của tờ đ� để quyết định cộng t�c hay kh�ng m� th�i.

Mặt kh�c, đường lối th�ng tin của một tờ b�o l� một chuyện, m� sự độc lập của tờ b�o đ� l� chuyện kh�c. Những người l�nh đạo một tờ b�o c� thể c� đường lối th�ng tin của m�nh, nhưng kh�ng v� thế sự độc lập của một tờ b�o sẵn s�ng hay dễ bị thỏa hiệp bởi người ngo�i. Những người l�m b�o ch�n ch�nh, kh�ng phải l�m c�ng việc l�m b�o để dễ l�m t�nh b�o, đều phải giữ v� cố giữ sự độc lập của m�nh.

Đ�ng l� �ng To�n cố viết cho bằng được. V� hơi v� duy�n khi phải mượn �ng De Gaulle, mặc d� con người đ� g�y ra vụ M�a h� 68 n�ng bỏng ở Paris chẳng d�nh g� đến c�u chuyện cả. Về c� nh�n v� bằng cấp của �ng Đỗ Qu� To�n th� ch�ng t�i miễn b�n. Bạn b� của �ng ở Canada biết v� n�i nhiều về việc n�y rồi. Nhưng về khả năng ngoại ngữ của �ng Đỗ Ngọc Yến th� như ch�ng t�i đ� viết trong một b�i viết sau khi �ng Yến qua đời rằng c�c bằng hữu của �ng Yến n�n t�n trọng sự thật. Qua đoạn văn tr�n của �ng Đỗ Qu� To�n, ai cũng phải nghĩ �ng Đỗ Ngọc Yến l� một nh� th�ng th�i, l�u th�ng ngoại ngữ. Sự thật th� sao? Trong buổi kỷ niệm 20 năm nhật b�o Người Việt, �ng B�i Bảo Tr�c l�c đ� c�n l� một c�y viết ch�nh cho b�o Người Việt đ� kể một c�u chuyện vui (qu� vị b�o Người Việt c� thể mở video ra xem lại): khi đến trại tị nạn Guam �ng Đỗ Ngọc Yến được k� giả Mỹ phỏng vấn. Hỏi: �ng đang l�m g�? �ng Yến trả lời: I'm a cooker. Rồi �ng họ B�i kh�i h�i rằng c�u trả lời đ� vậy m� đ�ng. Thay v� l� một người phụ bếp th� �ng Yến trở th�nh một c�i nồi cơm nu�i nhiều người qua sự th�nh c�ng của b�o Người Việt. Một �ng chủ b�o giỏi th� cần g� phải khoe về khả năng ng�n ngữ. Do đ�, Đ�o Nương t�i kh�ng biết �ng Đỗ Qu� To�n "khoe" những điều kh�ng thực n�y để l�m g�?

Qua đoạn văn mở đầu n�y Đ�o Nương t�i cũng xin ph�p nghi ngờ về sự t�n s�ng tờ Le Monde m� �ng To�n n�i của �ng Yến. Thời trước, c�c t�a b�o đều mua tin teletype, thuờng l� do Việt Tấn X� dịch sẵn, của c�c h�ng AFP, UPI, Reuters, AP� Từ những bản tin n�y, người ta l�m quen với những tờ b�o Mỹ h�ng đầu như New York Times, Wall Street Journal, Washington Post, Los Angeles Times, Christian Science Monitor, Boston Globe, Time, Newsweek� Vả lại, thời đ�, người ta đương nhi�n quan t�m b�o Mỹ viết g� vế chiến tranh Việt Nam, ch�nh trị miền Nam, để � đến �b�o t�y� l�m g� � ngo�i những người thuộc thế hệ lớn tuổi hơn r�nh tiếng Ph�p. �ng Yến l�c đ� c�n qu� trẻ để đi t�m b�o tiếng Ph�p m� đọc. B�o Mỹ đến chậm, nhưng vẫn đến rất đều. B�o Ph�p cũng c�, đến cũng đều đặn nhưng �t người đọc hơn. Đ� l� c�i thời người ta học tiếng Mỹ, đọc tiếng Mỹ, chơi với người Mỹ. Ai cũng thế cả. Ngay ch�nh �ng Yến đi l�m c�ng t�c thanh ni�n, x� hội cũng chỉ chơi với mấy �ng Mỹ IVS. V� về b�o ch�, sự hơn hẳn của b�o ch� Mỹ trong t�nh độc lập, x�ng x�o, tranh luận, đa dạng� l� r� r�ng từ bao giờ. Người ta kh�ng cần phải đi t�m nhật b�o Le Monde để xem như một c�i khu�n mẫu. Đ� l� chuyện ở Việt Nam. Qua Hoa Kỳ, với số lượng b�o ch� đủ ng�nh, đủ xu hướng ở Hoa Kỳ th� người c�n th�ch b�o Le Monde c� thể so s�nh với những vị qua Mỹ m� c�n đi t�m xe Peugeot 404 để đi v�... th�m, v� mơ ước m� chưa được .. rờ từ qu� nh�. Người Việt đọc b�o Ph�p đồng tuế với �ng Đỗ Qu� To�n c�n sống chắc cũng c�n nhiều. Đọc đoạn văn �ng To�n viết �ng Yến ca tụng b�o Le Monde sau khi đ� l�m b�o ở Hoa Kỳ th� buồn cười. Vả lại kh� tin khi được tờ New York Times hỏi m� �ng Yến kh�ng trả lời ngay �ch�nh tờ New York Times chứ đ�u xa� m� lại cầu kỳ v� lập dị trả lời �T�i th�ch tờ Le Monde�. Trả lời như thế, �ng sẽ mất th� giờ l�m cho người phỏng vấn hiểu tờ Le Monde l� g�, nếu �ng thực sự ph�t �m được tờ �Le Monde� theo kiều Mỹ cho người Mỹ hiểu. Nếu �ng To�n c� thể đưa ra được b�i b�o c� ghi b�i phỏng vấn đ�, th� đ� l� chuyện kh�c!

�

Tr�ch Nhớ Đỗ Ngọc Yến

Khi Yến c�n sống ch�ng t�i vẫn tr� chuyện với nhau về những tờ b�o c� cơ cấu bảo đảm t�nh độc lập, coi việc th�ng tin trung thực, kh�ch quan l� danh dự nghề nghiệp. Một th� dụ ch�ng t�i hay n�u ra l� tuần b�o Economist ở Anh, c�n Yến kh�ng hay đọc b�o đ� v� nghĩ đ� l� tờ b�o chỉ th�ch hợp cho những người nghi�n cứu kinh tế đọc. Cả hai ch�ng t�i đều thiết tha mong trong tương lai ở nước Việt Nam m�nh sẽ c� những tờ b�o v� cơ sở truyền th�ng độc lập như vậy. Khi n�i đến nước Ph�p người ta n�i đến Le Monde; ở Mỹ c� c�c nhật b�o New York Times, Wall Street Journal, Washington Post; nước Anh c� những tờ Times, Observer, Đ�i BBC, v�n v�n. C�c tờ b�o đ� giống như những "định chế quốc gia" l�m cho người d�n c�c nước n�y h�nh diện. Một giấc mơ của Đỗ Ngọc Yến l� khi nước Việt Nam m�nh được sống tự do d�n chủ th� anh chị em l�m b�o sẽ x�y dựng kh�ng phải một m� nhiều cơ sở truyền th�ng độc lập, đứng đắn, c� tầm v�c quốc tế như vậy. Trong số những tờ b�o m� Yến đ� đọc ở Việt Nam trước năm 1975, Yến ước mong nếu c�n sống sẽ thấy những b�o đứng đắn �t nhất cũng như Thần Chung, Ch�nh Luận, hai tờ b�o c� lập trường đối chọi nhau nhưng k�nh trọng lẫn nhau.

Từ mươi năm trước khi qua đời, Yến đ� n�i ng�y n�o trong nước được tự do sẽ xuất bản tờ Người Việt ở S�i G�n. Cần tập cho đồng b�o trong nước lối đọc b�o mới, đọc những tờ b�o đ�ng tin chứ kh�ng phải những b�o chỉ đ�ng vai tờ truyền đơn ch�nh trị. Nhiều người kh�ng hiểu được lối nh�n xa đ�. Đỗ Ngọc Yến tự học nghề b�o, đi học Văn Khoa nhưng kh�ng bao giờ nghĩ đến việc dạy học hoặc viết văn. Từ khi lớn l�n Yến hầu như kh�ng bao giờ l�m một c�ng việc n�o kh�c để sinh sống, ngo�i nghề b�o - trừ mấy năm đầu mới sang Mỹ phải l�m đủ thứ việc, trong đ� c� l�m c�n sự x� hội trong một v�i năm. Yến ham l�m b�o như người ta ham đ� banh, ham trồng hoa lan, chứ kh�ng phải nhắm l�m b�o để kiếm tiền. Cho n�n nếu Đỗ Ngọc Yến tha thiết với c�i nghiệp l�m b�o, đến danh tự, đạo đức của nghề, điều đ� cũng dễ hiểu. Yến được đ�o tạo trong m�i trường Hướng Đạo cho n�n cũng thừa hưởng một nền m�ng đạo l� của phong tr�o n�y, những quy tắc đạo l� để m�nh sống theo suốt đời th� cũng l� những quy tắc m�nh theo khi l�m b�o. (ngưng tr�ch)

Như Đ�o Nương t�i đ� n�i, một tờ b�o độc lập hay kh�ng l� ở lương t�m v� bản lĩnh của những người l�nh đạo tờ b�o vừa trong tr�ch nhiệm x�t duyệt b�i vở vừa trong sự nhắc nhở v� kiểm so�t được những người l�m việc với m�nh. Tờ b�o n�o trong một x� hội tự do, d�n chủ v� c� d�n tr� cao cũng cố giữ "th�ng tin kh�ch quan, trung thực" theo c�ch của m�nh, nhưng cũng vẫn c� đường lối của m�nh. N�i chung, sự "độc lập" của một cơ sở truyền th�ng ở những nước c� tự do d�n chủ hầu như l� tất yếu, chẳng c� g� đ�ng b�n. Ngay cả tờ Economist m� �ng To�n ca ngợi. Thực ra, tờ b�o n�y c� t�n l� Economist nhưng kh�ng phải chỉ d�nh cho những "kinh tế gia" như �ng ĐQT đọc. Đ� l� tuần b�o đặc biệt kh�ng bao giờ ghi t�n t�c giả, ph�ng vi�n, k� giả. Nhưng n� chủ yếu cũng giống như c�c tờ Time hay Newsweek, đăng đủ loại tin về ch�nh trị, x� hội, kinh tế... C�i kh�c l� n� bao qu�t hơn từ chuyện nước Anh, chuyện Ch�u �u, chuyện nước Mỹ v� ch�u Mỹ, chuyện ch�u �, chuyện ch�u Phi, c� những chuy�n mục về kinh tế, t�i ch�nh, kinh doanh... Kh�ng c� l� do g� �ng Yến kh�ng đọc m� cứ sợ v� n� chuy�n m�n, v� cũng chẳng hiểu v� sao �ng To�n đ� đọc m� kh�ng giải th�ch cho �ng Yến đừng sợ, cứ đọc đi, chẳng c� g� chuy�n m�n lắm đ�u m� sợ.

H�nh như �ng Đỗ Qu� To�n kh�ng biết sự kh�c biệt giữa chủ b�o v� người viết b�o. �ng ca tụng �ng Yến như l� một nh� b�o. Đ�o Nương t�i đố �ng To�n tr�ch dẫn (tr�ch dẫn) th�i bất cứ một điều g� �ng Yến đ� viết từ trước 1975 hay sau 1975. Ngay cả trong s�ch tưởng niệm �ng Yến, người ta c�n kh�ng thể đưa ra được một b�i viết n�o cho thấy l� tưởng, t�m niệm, tư tưởng, quan điểm của �ng Đỗ Ngọc Yến. Việc �ng Yến "ham" l�m b�o chắc kh�ng bằng �ng ham l�m "t�nh b�o" n�n khi �ng Yến nằm xuống, gia t�i b�o Người Việt �ng Yến để lại mới rối như một mớ b�ng bong. V� khi so s�nh c�i mớ b�ng bong "quy tắc l�m b�o� của �ng Yến khi l�m b�o Người Việt với c�i nền m�ng, quy tắc đạo l� của Hướng Đạo sợ rằng �ng To�n sẽ mang tiếng l� lộng ng�n chăng?

"Cần tập cho đồng b�o trong nước lối đọc b�o mới, đọc những tờ b�o đ�ng tin chứ kh�ng phải những b�o chỉ đ�ng vai tờ truyền đơn ch�nh trị." Thế th� sao hai �ng họ Đỗ kh�ng dạy đồng b�o ngo�i nước lối đọc b�o mới n�y để họ biết c�ch đọc b�o Người Việt? Hai mươi năm nay, Đ�o Nương t�i thấy l�u l�u đồng b�o ngo�i nước lại phải dạy cho b�o Người Việt nhiều b�i học về c�ch l�m b�o, viết b�o v� sau đ� th� từ chủ b�t, chủ nhiệm đến Tổng Thư K� cuả b�o Người Việt lại bị đuổi đi chỗ kh�c cấp tốc như đuổi g� v� �người được ở lại� th� phải van xin đồng b�o tha thứ tội. Lần sau c�ng cũng thế, kh�ng thấy �ng Đỗ Qu� To�n xuất hiện để dạy đồng b�o c�ch đọc b�o m� chỉ thấy em của �ng như chủ nhiệm Đỗ Việt Anh v�c tiền chạy theo chủ b�t Vũ �nh đi ra l�m b�o Người Việt �mới�. Chắc mấy �ng n�y muốn thực thi lối đọc b�o mới, dạy lại cho �ng To�n biết rằng b�o Người Việt mới của họ mới l� một tờ b�o đ�ng tin chứ kh�ng phải l� b�o chỉ đ�ng vai tr� của những con th� l� ch�nh trị... Khi đồng b�o chống th� trương cờ v�ng rực rỡ ngo�i cổng ch�nh, khi đồng b�o �m �m th� lại cho cờ v�ng v�o chậu nước rửa ch�n nằm...

Tr�ch Nhớ Đỗ Ngọc Yến-Ng� Nh�n Dụng

Những � kiến của Yến thường dựa tr�n căn bản l� đạo l� m� thế hệ ch�ng t�i đ� hấp thụ trong trường học, cộng với phương c�ch cư xử phải chăng, lối sống kh�n ngoan của người Việt m� từ nhỏ ch�ng ta đ� học. Chẳng hạn như đối với c�c đồng nghiệp. Yến chủ trương kh�ng bao giờ g�y tranh c�i, v� thường kh�ng tham dự c�c vụ tranh c�i s�i nổi trong cộng đồng. C� những l�c người Việt ở nước ngo�i b�n t�n, tranh luận s�i nổi về một đề t�i n�o đ�, bao nhi�u tờ b�o đ� tham dự, đứng về ph�a b�n n�y hay b�n kia. Th� dụ như khi c� hai hoặc ba ban chấp h�nh Văn B�t Việt Nam Hải Ngoại, hay khi c�c đo�n thể v� c�c b�o tranh luận vụ một nh� văn người Việt tị nạn kiện một trường đại học ở Boston, hay l� những vụ nhỏ hơn như cộng đồng người Việt ở Nam California c� hai người đều nhận l� chủ tịch, c�c hội cựu học sinh Gia Long, Trưng Vương cũng c� l�c như thế. Bao nhi�u tờ b�o đăng c�c th�ng c�o tranh c�i xem b�n n�o phải, b�n n�o tr�i, ai cũng c� những l� luận sắc b�n cả, nhưng b�o Người Việt thường kh�ng c� � kiến. Kh�ng những thế, Yến đề nghị Người Việt kh�ng đăng cả c�c th�ng c�o hoặc những b�i lai cảo người ta gửi cho về c�c vấn đề đ�.

Nhiều bạn b� c� l�c đ� tới tận t�a b�o, thẳng thắn c�ng k�ch b�o Người Việt "h�n" kh�ng d�m b�y tỏ th�i độ về c�c vấn đề s�i nổi cả cộng đồng. Nhưng Người Việt vẫn giữ th�i độ đứng ngo�i. (Ngưng tr�ch)

C�i đạo l� lớn nhất của người l�m b�o l� khi đ� l�m b�o th� chỉ biết c� bạn đọc, quyền lợi bạn đọc, nhu cầu bạn đọc v� trong trường hợp của Người Việt hải ngoại th� lại th�m nhu cầu ch�nh trị của qu� mẹ. Một tờ b�o kh�ng chỉ c� nhiệm vụ cung cấp th�ng tin kh�ch quan, trung thực cho Người đọc, m� c�n hướng dẫn người đọc trong chừng mực, trong tinh thần d�n chủ v� c� tranh luận theo hướng ph�t triển ch�nh trị, kinh tế, x� hội ph� hợp với đường lối của tờ b�o.

Ch�ng ta đều hiểu những c�i kẹt của �ng Yến, v� nay �ng đ� nằm xuống, lẽ ra �ng Đỗ Qu� To�n kh�ng n�n nhắc lại. Như �ng V� Long Triều lại vừa x�c nhận ngay tr�n tờ NV, �ng Yến c� l�m t�nh b�o cho Phủ Đặc ủy Trung ương. V� đối với những người đ� l�m t�nh b�o, th� đ�y l� nghề tay phải, l� nghề thật, c�n bất cứ nghề g� kh�c cũng l� nghề tay tr�i, nghề nổi, nghề bề mặt, phải khai b�o với người điều khiển hệ thống, mạng lưới m� m�nh nằm trong đ�. V� nghề tay tr�i l� c�i vỏ, c�i cover, để che đậy việc l�m của m�nh, v� phục vụ c�ng t�c t�nh b�o của m�nh. Như vậy trước 1975 th� ta cũng c� thể đo�n được c�i "đối tượng t�nh b�o" của �ng Yến bấy giờ l� ai: b�o ch�, nhất l� b�o ch� đối lập, thanh ni�n, giới sinh vi�n, học sinh đang theo Mỹ. Nhưng sau 1975 th� �chủ� của t�nh b�o vi�n Đỗ Ngọc Yến l� ai? Để cho an to�n nghề tay phải th� phải giữ sự an to�n nghề tay tr�i. Đ� l� "nguy�n tắc nghề nghiệp" lớn nhất của �ng Yến khi �ng Yến x�m nhập v�o nghề b�o. Tr�nh xung đột, kh�ng g�y tranh c�i, kh�ng c� � kiến... Nhưng đ�y l� nguy�n tắc nghề nghiệp của người t�nh b�o, kh�ng phải của người l�m b�o.

Nhưng qua đoạn văn tr�n th� Đ�o Nương t�i xin ph�p được nghi ngờ �ng Đỗ Qu� To�n khi �ng n�i d�m quan điểm �l�m b�o� ba phải cho �ng Yến. L�m b�o m� kh�ng hướng dẫn dư luận, kh�ng n�i l�n quan điểm của m�nh th� c�c �ng l�m g�? Nhưng n�i như vậy m� b�o Người Việt kh�ng phải l�m vậy. V� dụ như vụ �ng Nhất Hạnh. B�o Người Việt thường xuy�n b�nh vực �ng Nhất Hạnh cũng như hiện nay c�c �ng b�nh �ng Alibaba vậy. Khi �ng Nhất Hạnh đăng quảng c�o vụ Bến Tre tr�n b�o New York Times với nhiều dữ kiện mạ lỵ người Mỹ v� VNCH, một bỉnh b�t cộng t�c h�ng ng�y với b�o Người Việt viết b�i đề cập tới vụ n�y d� kh�ng n�u t�n �ng Nhất Hạnh th� b�o Người Việt cũng cắt b�i �ng n�y ngay. Những b�i viết về Nguyễn Ch� Thiện trung thực đều kh�ng được đăng tr�n tờ Người Việt. L�m b�o như thế th� �ng Đỗ Qu� To�n gọi l� g� hướng dẫn dư luận hay l�m theo chỉ thị? Đ�o Nương t�i kh�ng hiểu �ng Đỗ Qu� To�n c� tư c�ch g� để viết về việc chia rẽẻ hay đo�n kết cộng đồng như �ng đ� viết như sau:

Tr�ch Nhớ Đỗ Ngọc Yến-Ng� Nh�n Dụng

Một l� do kh�c m� đa số anh em đồng � với Đỗ Ngọc Yến l� ch�ng ta kh�ng n�n đề cao những vấn đề l�m chia rẽ cộng đồng. Cứ để y�n, một x� hội phức tạp v� căng thẳng như khối người Việt di tản đ� c� đủ l� do chia rẽ nhau lắm rồi; tờ b�o kh�ng n�n bắt đồng b�o thấy nhiều cảnh chia rẽ v� b�u riếu hơn nữa.

Nhiều người ch� l� Đỗ Ngọc Yến v� nhật b�o Người Việt "tr�n" qu�, c� th�i độ "cầu an" trước c�c cuộc tranh c�i đầy s�ng gi�. Nhiều anh em trong t�a b�o cũng cảm thấy m�u n�ng l�n, muốn "tỏ th�i độ" cho thi�n hạ biết l� "b�o m�nh" kh�ng "trốn tr�nh." Nhưng cuối c�ng, lựa chọn của Đỗ Ngọc Yến vẫn được mọi người chấp thuận. Cuối c�ng mọi người thấy đ� l� một lựa chọn kh�n ngoan.

Một c�u hỏi m� Yến thường đặt l�: Nếu như nhật b�o Người Việt chọn một th�i độ n�o đ�, đứng về một phe trong c�c cuộc tranh c�i, th� liệu c� phải v� lựa chọn đ� l� lẽ phải, l� sự thật duy nhất, � kiến đ�ng nhất hay kh�ng? Khi trong cộng đồng c� bao nhi�u người bất đồng � kiến một c�ch s�i nổi như vậy, người viết b�o c� n�n đưa � kiến ri�ng của m�nh ra, d�ng thế lực của một cơ quan ng�n luận để chinh phục độc giả hay kh�ng? (ngưng tr�ch)

Hiện nay, �ng Yến đ� kh�ng c�n nữa. Xin �ng Đỗ Qu� To�n trả lời c�u hỏi sau đ�y của một c�ng d�n Việt Nam Cộng Ho� đồng thời l� một nh� b�o như Đ�o Nương t�i l�: trong lịch sử b�o ch� tị nạn, tại sao b�o Người Việt cuả c�c �ng lại "vướng" qu� nhiều sơ hở về kỹ thuật g�y tranh luận x�o trộn trong cộng đồng về vấn đề quốc cộng đến thế? C�n nếu đ� l� chủ trương ... kh�ng l�n tiếng, kh�ng g�y chia rẽ th� việc g� c�c �ng lại phải xin lỗi trối chết khi c� biến. Ai hướng dẫn ai? B�o Người Việt? Hay đồng b�o tị nạn cộng sản chống cộng? Hay Who is the Boss?

Tr�ch Nhớ Đỗ Ngọc Yến

Kh�ng n�n cho l� m�nh phải "hướng dẫn" dư luận. Đừng giấu giếm, đừng che đậy, đừng t�m c�ch chạy quanh, đừng giở th�i biện b�c kh�n kh�o để che lấp những sai lầm. M�nh c� thể che giấu một lỗi lầm trong nhất thời, che giấu đối với một số người; hoặc m�nh t�m c�ch mở b�i biện b�c để chối c�i, kh�ng muốn nhận lỗi v� sợ mất thể diện. Nhưng về l�u d�i th� sẽ kh�ng che giấu được g� cả, cuối c�ng rồi người đọc họ biết hết ai n�i thật, ai n�i dối. Phải mất nhiều năm một tờ b�o mới tạo được niềm tin tưởng của c�ng ch�ng; nhưng chỉ cần một bước sơ suất l� sẽ l�m mất tất cả l�ng tin ngay, v� sau đ� muốn x�y dựng lại rất kh�. (ngưng tr�ch)

Đ�y l� đoạn kết luận "c� l�" nhất của kinh tế gia Ng� Nh�n Dụng. Hiện nay b�o Người Việt c� c�n được niềm tin hay uy t�n trong cộng đồng hay kh�ng th� �ng Đỗ Qu� To�n biết r� hơn ai hết v� đ�ng như viết, kh�ng c� g� dấu được l�u d�i, sự thật vẫn l� sự thật. Những g� �ng Đỗ Ngọc Yến đ� l�m th� b�o Người Việt kh�ng giải th�ch, cũng kh�ng che dấu được. C�ch đ�y v�i th�ng, c� nguồn tin, cộng sản Việt Nam sẽ bỏ tiền ra mua những cơ quan ng�n luận c� uy t�n ở hải ngoại v� sẽ biến những trang nhất n�y th�nh một tờ b�o với h�nh thức như một tờ b�o trong nước để đồng b�o ngo�i nước quen dần. Đ�o Nương t�i xin đăng trang b�a của nhật b�o Người Việt số ra ng�y thứ tư ng�y 19 th�ng 8 năm 2009 ... của nh� �t�nh� b�o họ Đỗ để x�c định về điều nghe được đang được biến th�nh sự thật. Ch�ng t�i xin tường thuật, phần nhận định xin để cho độc giả.

Đ�o Nương

[Tin Tức & BL] [Trang ch�nh]