Loạt quan chức quân sự Iran bị Mỹ – Israel hạ sát

 

Đoàn Xuân Thu

 

 

Chiến dịch tập kích quy mô lớn do Mỹ và Israel phát động ngày 28/2 đã gây tổn thất nghiêm trọng cho bộ máy lãnh đạo quân sự – an ninh Iran. Truyền thông nhà nước Iran sau đó xác nhận hàng loạt quan chức cấp cao đã thiệt mạng.

 

1. Ali Khamenei

 

Lãnh tụ Tối cao Iran

 

Ông Khamenei, 86 tuổi, là người nắm quyền lực cao nhất trong hệ thống chính trị Iran từ năm 1989. Ông giữ quyền chỉ huy tối cao các lực lượng vũ trang và có tiếng nói quyết định trong chính sách đối nội – đối ngoại.

 

Truyền thông nhà nước Iran sáng 1/3 xác nhận ông đã thiệt mạng sau đòn tập kích nhằm vào dinh thự và khu phức hợp chính phủ tại Tehran. Chính phủ tuyên bố quốc tang 40 ngày.

 

Sau cái chết của ông, Iran thành lập hội đồng điều hành tạm thời theo hiến pháp, gồm:

 

Tổng thống đương nhiệm Masoud Pezeshkian

Chánh án Gholamhossein Mohseni Ejei

Một thành viên Hội đồng Giám hộ do cơ quan chức năng lựa chọn

 

 

2. Abdol Rahim Mousavi

 

Tổng tham mưu trưởng các lực lượng vũ trang Iran.

 

Ông Mousavi được bổ nhiệm vào tháng 6/2025 sau khi người tiền nhiệm Mohammad Bagheri bị sát hại. Ông là chỉ huy quân đội chính quy đầu tiên đảm nhận vị trí này, thay vì thành viên của IRGC như trước đây.

 

Với hàng chục năm kinh nghiệm quân sự, ông giữ vai trò điều phối toàn bộ lực lượng vũ trang Iran.

 

 

3. Mohammad Pakpour

 

Tư lệnh Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC)

 

Ông Pakpour được bổ nhiệm thay thế Hossein Salami sau xung đột Iran – Israel năm 2025.

 

Ông từng chỉ huy lực lượng thiết giáp và nhánh lục quân IRGC trong 16 năm. IRGC là lực lượng quân sự – chính trị quan trọng bậc nhất của Iran, kiểm soát các chương trình tên lửa, lực lượng đặc nhiệm và ảnh hưởng sâu rộng trong khu vực.

 

 

4. Ali Shamkhani

 

Lãnh đạo Hội đồng Quốc phòng / cựu Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao

 

Ông Shamkhani là một trong những chiến lược gia an ninh hàng đầu Iran. Ông từng:

Chỉ huy hải quân Iran và hải quân IRGC

Giữ chức Bộ trưởng Quốc phòng (1997–2005)

Đứng đầu Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao (2013–2023)

Gần đây, ông được bổ nhiệm làm Thư ký Hội đồng Quốc phòng Iran – cơ quan điều phối chính sách an ninh sau xung đột năm 2025.

 

 

5. Aziz Nasirzadeh

 

Bộ trưởng Quốc phòng Iran.

 

Ông Nasirzadeh tham gia chiến tranh Iran – Iraq và từng là:

 

Phó Tổng tham mưu trưởng các lực lượng vũ trang.

Tư lệnh Không quân Iran

Ông đảm nhận chức Bộ trưởng Quốc phòng từ tháng 8/2024, phụ trách chính sách quốc phòng và hiện đại hóa quân đội.

 

Tác động tổng thể

 

Cái chết đồng thời của lãnh tụ tối cao cùng nhiều tướng lĩnh chủ chốt tạo ra cú sốc lớn đối với cấu trúc quyền lực Iran. Bộ máy chỉ huy quân sự – an ninh bị suy yếu nghiêm trọng trong thời điểm căng thẳng khu vực leo thang.

 

Đây được xem là một trong những tổn thất lãnh đạo lớn nhất của Iran kể từ sau Cách mạng Hồi giáo năm 1979.

 

 

Đoàn Xuân Thu

Melbourne.