Tình dục trong một khúc ca dao.

 

Đoàn Xuân Thu

 

 

“Trèo lên cây bưởi hái hoa

Bước xuống vườn cà hái nụ tầm xuân

Nụ tầm xuân nở ra xanh biếc

Em đã có chồng anh tiếc lắm thay!

Ba đồng một mớ trầu cay.

Sao anh không hỏi những ngày em còn không?

Bây giờ em đã có chồng.

Như chim vào lồng như cá cắn câu.

Cá cắn câu biết đâu mà gở.

Chim vào lồng biết thuở nào ra?”

 

Đọc thơ là cảm. Thơ là tránh giảng giải cắt nghĩa “dài dòng”, bài thơ tự nói bằng hình ảnh chỉ qua “vài dòng”.

 

Ca dao là thơ. Có những câu ca dao đã rất quen với mọi người - tưởng mình đã hiểu - nhưng khi hưỡn đọc lại thì cũng câu đó nhưng bây giờ tui lại hiểu rất khác ngày khi xưa ta bé ta ngu.

 

Xưa, tui nghĩ 3 câu đầu “Trèo lên cây bưởi hái hoa. Bước xuống vườn cà hái nụ tầm xuân. Nụ tầm xuân nở ra xanh biếc, chỉ vẻ đẹp của một người thiếu nữ”. Em đẹp như hoa bưởi; em đẹp như nụ tầm xuân.

 

Còn cái vụ: “Tại sao là trèo lên cây bưởi mà không trèo lên cây gì khác tui chưa từng thắc mắc?”

 

Giờ thì chiến trường trận mạc đã hằng quen, tui cho rằng hoa bưởi được con ong thụ phấn nở ra trái bưởi.

 

Ông thần thừ, người đầu tiên “sáng tác” khúc ca dao nầy vào “buổi tối” lúc con lợn lòng rạo rực đòi phập phập so sánh em là hoa bưởi; ổng là con ong, ổng tính giúp em thụ phấn “Bước xuống vườn cà hái nụ tầm xuân?” Nụ tầm xuân nở ra thời mãn khai của một người con gái. Lấy chồng rồi, vòng số một đầy đặn, thêm như hai trái bưởi; vòng số ba nở ra xanh biếc, thân thể của nàng đẹp não nùng chàng mới tiếc phải không?

 

Phải hiểu những câu ca dao nầy dưới cái quan điểm tình dục mới thấy hết cái hay của nó.

 

Cái hay đó ta tìm thấy trong thơ Hồ Xuân Hương. Dù thơ Hồ Xuân Hương suồng sả hơn, trần trụi hơn, ít bóng bẩy hơn, ít chất thơ hơn những câu ca dao nầy.

 

Rồi có một em Bắc Kỳ không chịu cách cắt nghĩa tầm ruồng giỡn chơi của tui. Em làm tui nhớ “Cô Bắc Kỳ Nho Nhỏ” thơ: Nguyễn Tất Nhiên được Phạm Duy phổ nhạc với ca từ như vầy:

 

Này cô em Bắc Kỳ nho nhỏ

Này cô em tóc demi garcon,

Chiều hôm nay xuống đường đón gió,

Cô có tình cờ: Nhìn thấy anh không?

 

Này cô em Bắc Kỳ nho nhỏ

Này cô em có nụ cười ngây thơ

Thành khi không quãng đường im gió,

Không gió lấy gì lang thang,

 

Cô có thương thầm anh không?

Đời chia muôn nhánh khổ nguy nan

Mà anh mang tội gốc chưa tan

Cửa chùa nào mà không rộng mở

 

Quỷ sứ nào chẳng muốn nương thân?

Rồi khi qua giáo đường kiếm Chúa,

Đội Thánh Giá xin làm chiên ngoan

Thấy có đứa đuôi dài đầu sừng,

 

Chúa cũng xót thương người lầm than...

Này cô em Bắc Kỳ nho nhỏ

Này cô em tóc demi garcon,

Đạp xe vô lối chờ anh ngó

 

Quên hết giận hờn,

Thù ghét đám đông...

Này cô em Bắc Kỳ nho nhỏ

Này cô em mắt trời bao dung,

 

Nhìn anh đi hãy nhìn cho rõ

Trước khi nhìn đám đông,

Trước khi vào đám đông...

Này cô em Bắc Kỳ nho nhỏ!

 

Em Bắc Kỳ nho nhỏ (của tui) cự tui; em nói tui đầu óc chuyên nghĩ bậy bạ, chuyên ăn tục nói phét không hè?

 

Tui trả lại em yêu khung trời đại học như vầy: “Con gái Bắc Kỳ nói tục kiểu Hồ Xuân Hương thiếu gì”

 

Chẳng hạn “Hôm qua em đi hái chè, Gặp thằng phải gió nó đè em ra. Em lạy mà nó chẳng tha. Nó đem đút cái mả cha nó vào. Quá đã!

 

Chắc em biết cái “mả cha nó” là cái gì của nó rồi phải không?

 

Rồi cũng có mấy cha, có chút chữ, nói câu hát ru của bà con mình là lục bát, lục chén, thể tỉ, thế hứng gì đó.

 

Tui cho rằng nói vậy là tán láo. Tui cho rằng ca dao là do những người dân quê đặt ra. Dẫu là dân quê nhưng nhưng câu ca dao nầy rất hay nên nó mới tồn tại qua biết bao nhiêu đời người năm tháng.

 

Chính vì tác giả là người dân bình thường đặt ra nên chỉ cần có vần, có điệu khi ru lên nghe du dương như nhạc theo nhịp võng là được.

 

Xin dẫn chứng một câu coi chơi “Tía đánh em đánh quằn, đánh quại; đem em ra treo tại cột đình. Đứt dây rớt xuống, thương mình em vẫn thương!”

 

Thế nên gán vô miệng những nhà thơ chân quê đó làm thơ theo thể phú, thể hứng, thể tỉ gì đó là tán quá xa. Lý luận không thuyết phục.

 

Ông bà mình, nhiều người khác nhau, đặt ra câu hát ru không cần biết lục bát gì ráo mà theo nhịp võng ru cộng với lời thơ có vần có điệu vậy thôi hè.

 

Tui nhớ hồi học Văn Khoa Cần Thơ, có ông thầy dạy ca dao giảng luận, giảng như thế và tui cự tới bến. Thì một em học cùng lớp, em đẹp như Điêu Thuyền, lên tiếng can gián một tay thất phu hơi ngu ngu như tui là: “Đừng chọc ổng! Ổng thù vặt, ổng kiếm chuyện là anh hay vắng mặt để đánh rớt anh đó!”

 

Tui cãi lại em yêu khung trời đại học là: học Văn Khoa không bắt buộc phải có mặt như thời Trung học. Học “đại học” tức là “học đại” rồi mà.

 

Quả nhiên môn ca dao giảng luận, 2 tín chỉ, tui được 9/20. Tui rớt vì điểm tối thiểu lả 10/20 đủ đậu hạng thứ. (Cho chú mầy thiếu chỉ một điểm cho chú mầy tức như bị bò đá chơi)

 

Dù bị chơi đau như vậy nhưng tui là một tay ngoan cố. Tui giữ rịt cái quan điểm về cái sự học của mình. Tại sao mình phải học? Và học để làm gì?

 

Xưa giờ tui học vì tò mò; học vì hiếu kỳ, muốn biết cái mới, nên học cho vui là chánh. Bằng cấp với tui chỉ là tờ giấy để lừa thiên hạ về khả năng của mình để dễ kiếm cơm vậy thôi.

 

Bằng cấp không phải mục đích chánh của việc học. Học trong trường thì có bằng cấp. Còn học ngoài đời học suốt đời thì ai cấp bằng cấp cho mình?

 

Người công nhận tài năng của nhà văn là độc giả qua tác phẩm của mình. Viết cho hay là mình giỏi hè. Đơn giản quá phải không bà con?

 

Thế nên học thuật là tự do muốn hiểu sao là tuỳ theo từng cá nhân một. Tui không theo tâm lý bầy đàn: ai sao tui vậy.

 

Tui khoái nhìn khúc ca dao nầy dưới lăng kính dục tính. Và tui thấy tình dục nó sanh ra ta, nó theo ta từ thuở ấu thơ cho tới lúc ta ngỏm. Chính vì vậy tình dục chi phối cách suy nghĩ của ta cũng đâu có gì là lạ phải không?

 

 

Đoàn Xuân Thu

Melbourne.