Vatican sẽ không tham gia “Hội đồng Ḥa b́nh” của Trump.

 

Đoàn Xuân Thu

 

 

Đức Giáo hoàng Leo XIV sẽ không tham gia “Hội đồng Ḥa b́nh” do Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đề xướng, theo lời nhà ngoại giao cao cấp nhất của Vatican hôm thứ Ba.

 

Đồng thời, Ṭa Thánh nhấn mạnh rằng các t́nh huống khủng hoảng nên để Liên Hiệp Quốc giải quyết.

 

Hội đồng này, do Tổng thống Trump làm chủ tịch vô thời hạn, ban đầu được thiết kế để giám sát việc tái thiết Gaza. Tuy nhiên, mục tiêu của nó sau đó đă được mở rộng, hướng tới việc trở thành một cơ chế ǵn giữ ḥa b́nh mang tính toàn cầu.

 

Đức Giáo hoàng Leo đă được mời tham gia hội đồng này vào tháng trước.

 

Đức Hồng y Pietro Parolin, Quốc vụ khanh Ṭa Thánh, nói với các phóng viên rằng Vatican sẽ không nhận lời mời v́ họ “lấy làm bối rối” trước một số điểm trong kế hoạch và cho rằng c̣n nhiều “vấn đề hệ trọng” cần được giải quyết.

 

Ngài cho biết một trong những quan ngại của Vatican là “trên b́nh diện quốc tế, trước hết phải là Liên Hiệp Quốc quản lư các t́nh huống khủng hoảng này. Đây là một trong những điểm mà chúng tôi đă nhấn mạnh.”

 

Phát biểu của Đức Hồng y Parolin được đưa ra sau khi ngài tham dự một sự kiện với chính phủ Ư nhân kỷ niệm Hiệp ước Lateran — văn kiện đă thiết lập Quốc gia Thành Vatican như một quốc gia có chủ quyền gần một thế kỷ trước.

 

Trong khi Ư và Liên minh Châu Âu cho biết họ dự định tham dự hội đồng với tư cách quan sát viên, Đức Hồng y khẳng định Vatican sẽ không “tham gia Hội đồng Ḥa b́nh v́ bản chất đặc thù của ḿnh, vốn hiển nhiên không giống các quốc gia khác.”

 

Ṭa Bạch Ốc gọi quyết định của Vatican là “rất đáng tiếc.”

 

Phát ngôn viên Ṭa Bạch Ốc, Karoline Leavitt, nói: “Tôi không nghĩ rằng ḥa b́nh nên mang tính đảng phái, chính trị hay gây tranh căi. Chính quyền mong muốn tất cả những ai được mời đều tham gia Hội đồng Ḥa b́nh. Đây là một tổ chức hợp pháp với hàng chục quốc gia hội viên trên khắp thế giới, và chúng tôi cho rằng đó là một quyết định đáng tiếc.”

 

Vatican không phải là quốc gia duy nhất từ chối lời mời. Anh, Pháp và Na Uy cũng không tham gia. Nhiều nhà ngoại giao và lănh đạo thế giới bày tỏ quan ngại về phạm vi mở rộng của hội đồng, về việc ông Trump giữ chức chủ tịch vô thời hạn, cũng như nguy cơ làm suy yếu vai tṛ của Liên Hiệp Quốc.

 

Đức Giáo hoàng Leo XIV, vị Giáo hoàng đầu tiên sinh tại Hoa Kỳ, đă đặt việc kiến tạo ḥa b́nh làm trọng tâm triều đại của ḿnh. Tháng trước, trong một bài diễn văn ngoại giao quan trọng, ngài cảnh báo rằng “chiến tranh đang trở lại thành mốt.” Ngài nhấn mạnh Liên Hiệp Quốc “nên đóng vai tṛ then chốt” trong việc giải quyết xung đột và khẳng định tầm quan trọng của luật nhân đạo quốc tế.

 

Kể từ khi được bầu chọn, Đức Giáo hoàng đă nhiều lần kêu gọi ḥa b́nh cho Gaza, ủng hộ giải pháp hai nhà nước và quyền của người Palestine được sống yên b́nh “trên chính quê hương ḿnh.” Trong cuộc chiến Israel–Hamas, ngài thúc giục trả tự do cho các con tin ngày 7 tháng 10, duy tŕ đối thoại với lănh đạo Israel và lên án sự gia tăng của chủ nghĩa bài Do Thái.

 

Ngài cũng chỉ trích chính sách di dân của Tổng thống Trump, trong khi lập trường nhấn mạnh luật pháp quốc tế và nhân đạo của Đức Giáo hoàng tương phản với quan điểm của ông Trump — người từng nói với báo chí rằng ông chỉ cảm thấy bị ràng buộc bởi “đạo đức của riêng ḿnh” và tỏ thái độ hoài nghi đối với luật pháp quốc tế cũng như trật tự hậu Thế chiến II.

 

Hội đồng dự trù sẽ họp phiên đầu tiên tại Washington vào thứ Năm.

 

Phân tích và nhận định

 

1. Lập trường nguyên tắc của Vatican.

 

Lập trường của Vatican nhất quán với truyền thống ngoại giao lâu đời của ḿnh: ủng hộ hệ thống đa phương và luật pháp quốc tế. Ṭa Thánh không phải là một cường quốc quân sự hay kinh tế, mà là một thực thể đạo đức–ngoại giao. Do đó, việc nhấn mạnh vai tṛ của Liên Hiệp Quốc không chỉ là lựa chọn chính trị mà c̣n là bảo vệ nguyên tắc: ḥa b́nh phải dựa trên luật pháp quốc tế, không dựa trên ư chí cá nhân của bất kỳ lănh đạo nào.

 

Việc hội đồng do một nguyên thủ làm chủ tịch “vô thời hạn” khiến Vatican lo ngại về tính minh bạch, cân bằng quyền lực và tính đại diện toàn cầu.

 

2. Vấn đề “chính danh” và tính đa phương.

 

Nếu một cơ chế ḥa b́nh toàn cầu được thiết lập song song với Liên Hiệp Quốc, điều đó có thể:

* Làm suy yếu vai tṛ trung tâm của UN

* Tạo ra tiền lệ cho các cấu trúc quyền lực ngoài hệ thống đa phương.

* Biến ḥa b́nh thành công cụ chính trị

 

Đây chính là điểm Vatican nhấn mạnh: quản trị khủng hoảng quốc tế phải mang tính phổ quát, không phải do một nhóm quốc gia hoặc một cá nhân dẫn dắt.

 

3. Khía cạnh biểu tượng

 

V́ Leo XIV là Giáo hoàng đầu tiên sinh tại Hoa Kỳ, việc ngài từ chối tham gia sáng kiến của một tổng thống Mỹ càng có ư nghĩa biểu tượng mạnh mẽ. Nó cho thấy Ṭa Thánh không hành động theo quốc tịch của Giáo hoàng, mà theo nguyên tắc thần học và luật quốc tế.

 

4. Tương phản triết lư

 

Có sự khác biệt rơ rệt giữa:

Một bên: nhấn mạnh luật pháp quốc tế, cấu trúc đa phương, nhân đạo.

 

Một bên: đề cao vai tṛ lănh đạo cá nhân và quyền quyết định mang tính chủ quan.

 

Sự từ chối này không phải là hành động đối đầu, mà là sự bảo vệ triết lư ngoại giao của Vatican.

 

Nhận định:

Đây không chỉ là một quyết định hành chính, mà là một tuyên bố lập trường. Vatican muốn nói rằng ḥa b́nh không thể được xây dựng bằng cấu trúc quyền lực cá nhân, dù người đó là lănh đạo cường quốc. Ḥa b́nh, theo quan điểm Công giáo xă hội, phải dựa trên luật pháp, công lư và sự đồng thuận quốc tế.

 

Quyết định này có thể gây căng thẳng ngoại giao ngắn hạn, nhưng về dài hạn, nó củng cố h́nh ảnh Vatican như một tiếng nói độc lập, siêu quốc gia và nhất quán trong trật tự quốc tế.

 

 

Đoàn Xuân Thu

Melbourne.

 

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính