30-04-1975: Mu v Nước Mắt
Hn Giang Trần Lệ Tuyền
Xin bấm Play để nghe m thanh
Dương Văn Minh Thch Tr Quang Thch Đn Hậu
Kể từ giờ pht tn phản tặc Dương Văn Minh tuyn bố đầu hng để dng Miền Nam Tự Do vo tay của cộng sản H Nội; th hng năm cứ đến ngy Quốc Hận 30- 04, l mọi người dn Việt, d ở quốc nội, hay nơi hải ngoại cũng đều cảm thấy xt đau; bởi tất cả đều khng bao giờ qun; v mi mi vẫn nhớ đến một ngy tang thương đ trm phủ xuống qu hương. Ngy nước Việt Nam Cộng Ha rơi vo tay giặc th cộng sản.
Ngy 29/03/1975. Nhưng ring thnh phố Đ Nẵng qu hương ti v nhờ c cng lao của Lực lượng Ha hợp Ha giải Phật Gio Thống Nhất (Ấn Quang) đ đưa từng đon xe ra tận ni rừng để đn rước bộ đội Bắc Việt vo thnh phố sớm hơn một thng.
Từ ngy vượt biển ra hải ngoại cho đến hm nay, ti vẫn hằng mong đợi một bi viết thật trung thực v đầy đủ về những cuộc bạo loạn, cũng như những ngy cuối cng của thnh phố Đ Nẵng trước khi mất nước. Song, cho đến giờ pht ny ti vẫn chưa hề thấy, nn ti, một phụ nữ khng biết g về văn chương lại thấp km về mọi mặt. Nhưng, bởi mấy chục năm qua lng ti vẫn xt đau, khi những hnh ảnh của những người đ bị chết oan, trong đ c những b thơ, cứ hiện về như trch mc bảo ti hy ln tiếng. V thế, ti phải hết sức cố gắng để viết lại những g m chnh ti đ mắt thấy, tai nghe, những điều m c rất nhiều người đ biết, nhưng v một lẽ no đ nn tất cả đều im lặng. Họ khng muốn hay khng dm ni.
Ti đ chứng kiến từ ngy 20/03/1975, với từng đon người di tản từ cc tỉnh Trị-Thin, Nam-Tn-Ngi, đổ về Đ Nẵng mỗi ngy một đng, họ chỉ mong được ln tu di tản v ở những nơi đ VC đ hon ton kiểm sot, khng cn g để hy vọng.
Tại Đ Nẵng, trong khi từng đon người bồng bế nhau chạy xuống bến Bạch Đằng, th từng loạt pho kch của VC bắn theo nổ chặn đường, lm kẻ chết, người bị thương, ai cn sống, bỏ tất cả lại để chạy thot thn. Nhưng rồi chuyến tầu cuối cng cũng đ rời bến Bạch Đằng; những người cn lại đnh quay trở về. Trn đường phố từng ton người du dắt nhau trở lại, sau khi trở về nh, họ đng cửa, chỉ nhn ra đường qua cửa sổ, họ đ sống trong những giờ pht hi hng, chờ đợi, khng biết những g sẽ xy ra. Thnh phố ngưng mọi sinh hoạt.
Thầy cha đ đưa xe ra tận ni rừng để đn Cộng qun vo Đ Nẵng:
Ti vẫn nhớ mi về buổi sng 29/03/1975, lc ấy, v phải đi tm người thn bị thất lạc nn ti c mặt tại ng ba Huế, nhn kim đồng hồ tay đương chỉ đng tm giờ, khi nghe những tiếng động ồn o, đồng bo mở cửa nhn ra. Ti cng đồng bo đều nhn thấy trn đường phố, từng đon xe đủ loại, xe Jeep, xe chở khch, xe nh binh của cc đơn vị qun sự bỏ lại. Trn cc đầu xe, tất cả đều c cắm song song một l cờ ngũ sắc của Phật gio v một l cờ nửa đỏ, nửa xanh, ở giữa c ngi sao vng của Mặt trận Giải phng miền Nam tất cả đều c gắn loa phng thanh đang ầm ầm tiến ra hai ng một về pha Ha Mỹ hướng ra đo Hải Vn để đi Huế; v một về pha Phước Tường hướng về Ha Cầm để đi vo Tam Kỳ-Quảng Nam. (xin lỗi ti phải ni như thế, để cc vị chưa biết về Đ Nẵng sẽ dễ hiểu hơn).
Đến 13 giờ cng ngy, cả thnh phố đều nghe những tiếng h vang dậy:
Chng ti Lực luợng Ha hợp-Ha giải Thị bộ Đ Nẵng, yu cầu đồng bo hy mau mau mở cửa ra để cho mừng v hoan h bộ đội giải phng miền Nam anh hng! .
Cả thnh phố đều mở cửa nhn ra. Trn đường phố từng đon xe từ hai ng đang tiến vo thnh phố, đồng bo nhn kỹ th ra l hai đon xe đ ra đi hồi tm giờ sng, chỉ khc hơn l trn cc xe by giờ chở đầy bộ đội miền Bắc, cn được cắm thm những cnh l m trước kia VC thường gọi cnh l ngụy trang . Tiếp theo sau l những xe thiết gip trang bị đầy đủ hỏa tiển phng khng, đại bc v tiếng h vẫn tiếp tục vang vang, by giờ mọi người mới nhn thấy r rng, tất cả cc xe, ngoi người ti xế, cn c một ng ho giải v một vị sư mặc o c sa vng ngồi bn cạnh, v những tiếng h đ cứ thay phin pht ra từ hai ci mồm của hai người ny.
Đại đức Thch Minh Tuấn
Đến chiều, vẫn chưa tm được người thn, ti được tin l c nhiều người đ bị An ninh Phật gio bắt giam ở cc cha , nn ti đến cha Php Lm tức cha tỉnh Gio hội Phật gio Quảng Nam - Đ Nẵng, số 500 đường ng ch Khim ĐN, để cầu cứu Thượng tọa Thch Quang Thể, Chnh đại diện Phật gio QN-ĐN. V thế, khoảng 17 giờ ti nhn thấy một chiếc xe Jeep nh binh dừng lại ngay cổng cha, từ trn xe c hai thầy bước xuống đ l Đại đức Thch Minh Tuấn, người Huế, Hiệu trưởng trường trung học Bồ Đề, Ph Đại diện tỉnh Gio hội QN-ĐN, Thch Minh Tuấn l một trong những người lnh đạo trong Viện Ha Đạo 1 của Ấn Quang. Sau đ l Thượng tọa-Thị giả của Ha Thượng Thch Huyền Quang tại Tu viện Nguyn Thiều. V hiện nay l Thượng tọa Viện chủ Tu viện Nguyn Thiều, Bnh Định. V Đại đức Thch Như K tức Mai Đăng Em, qu ở Mn Lập, quận 3, Đ Nẵng, Tổng thư k Gio hội Tăng gi Quảng Nam - Đ Nẵng. Tiếp theo l hai ng ha giải quần ty, o sơ mi trắng, cả hai cng mang băng đỏ như hai thầy . Cả bốn người cng vo nh khch của cha gặp Thượng tọa Thch Quang Thể.
Mở đầu bằng giọng Huế, Thch Minh Tuấn ni:
"Bạch Thượng Tọa, ti đ đưa xe ra tận đo Ph Gia ruớc sư đon Sao Vng của tướng Nguyễn Chon vo thnh phố, mọi việc đều tốt".
Tiếp theo, Thch Như k ni:
"Bạch Thượng Tọa, ti đ đưa xe v tận H Lam, Thăng Bnh, đ đn bộ đội ta, do Đại T Phan Hoan chỉ huy vo thnh phố một cch an ton".
Thượng tướng L Quang Ha (tn thật L Thnh Kim, 1914-1993), nguyn Thứ trưởng Bộ Quốc phng, Tổng thanh tra Qun đội, Ph Chủ nhiệm Tổng cục Chnh trị, Chnh ủy đầu tin Qun đon 1, Chnh ủy Cnh qun Duyn hải rồi cnh qun Đng trong Chiến dịch Hồ Ch Minh.
Thượng tọa Thch Quang Thể gật đầu vui vẻ định ni g với hai thầy , Nhưng ngay lc đ L Quang Ha (Trung tướng Việt cộng) tức Nguyễn Văn Ha, qu Điện Bn, Quảng Nam, tập kết ra Bắc trở về, l Tư lệnh ph qun khu 5 cng đi với mấy tn cận vệ bước vo cha, Thượng Tọa Thch Quang Thể đứng ln cho, L Quang Ha ni:
Ti đến đy để thăm cha, đồng thời để ni ln lời cm ơn Thượng Tọa v gio hội đ tch cực trong cng việc đưa, đn bộ đội giải phng vo thnh phố, một thnh quả khng ngờ, v khi nghe Ng Quang Trưởng tuyn bố: "Cc Lực luợng Qun-Cn-Chnh tại Đ Nẵng sẽ tử thủ v c 45 ngy để dn Đ Nẵng di tản". Chng ti nghĩ l sẽ c mt lực luợng hng hậu, nn Bộ tư lệnh qun khu 5 đ dự tnh lập vng đai bao vy trong vng ba thng, mới c thể vo thnh phố Đ Nẵng được. V vậy, khi cc thầy đưa xe ra đn, chng ti khng tin, nn phải lấy tin từ qun bo thật chnh xc, mới dm cho bộ đội ln xe của cc thầy.
Quay sang hai thầy L Quang Ha ni:
Ti đặc biệt khen ngợi Đại đức Thch Minh Tuấn đ đưa xe ra tận đo Ph Gia để đn Sư đon Sao Vng của tướng Nguyễn Chon vo thnh phố một cch an ton. Tướng Chon rất vui mừng khi được trở lại qu hương Thanh Kh, Đ Nẵng, v cng lao của Đại đức Thch Như K cũng khng km v Đại đức cũng đưa xe vo tận H Lam, Thăng Bnh để đn bộ đội của Đại t Phan Hoan vo thnh phố khng hề gặp trở ngại".
Giữa lc đ, ti nhn thấy Thượng tọa Thch Quang Thể quay vo pha gc cha nhn ti một cch i ngại. Ti hiểu , nn liền cho Thượng tọa v ra về.
Sau đ, "Lực luợng Ha hợp-Ha giải Phật gio" đ hướng dẫn cc đon xe của bộ đội VC vo chiếm giữ cc đơn vị của qun đội cũ, v lại dng loa phng thanh ku gọi:
Yu cầu tất cả đồng bo hy treo cờ Phật gio!
Phải cng nhận l Phật gio ni Phật tử chiếm 80% l đng, Nhưng chỉ đng trong những ngy ny m thi, v thấy cc cha đồng loạt treo cờ Mặt trận giải phng cũng như thấy kh thế của Phật gio như vậy, nn nhiều người bnh thường chỉ theo đạo thờ cng ng b hoặc Khổng Gio nhưng v muốn an thn, họ đ đến cc cha mua cờ ngũ sắc đem về treo trước cửa, xem như l l ba hộ mệnh. Trừ ba tn gio đ chấp nhận mọi thứ, cương quyết khng treo cờ Phật gio đ l Cng Gio, Tin Lnh v Cao Đi.
Ngoi ra, để lập cng với cch mạng Đại đức Thch Minh Tuấn, đ nhn danh: L ph đại diện tỉnh gio hội Phật gio QN-ĐN, Hiệu trưởng trường Trung tiểu học Bồ Đề, xin dng hiến tất cả cc trường Bồ Đề v cc cơ sở khc của gio hội cho cch mạng . Thấy vậy, c nhiều Phật tử phản đối, Thch Minh Tuấn trả lời:
By giờ mnh đu c cần g những thứ đ nữa, v chng ta c cng đnh đuổi Mỹ-Ngụy, thống nhất đất nuớc, mọi việc Gio hội cần đến th c chnh phủ gip đỡ.
Khi ni đến LLHG, th ngoi những cng lao trn họ cn c những thnh tch khc đng kể như sau đy:
Trong lc đồng bo trn đường di tản, LLHG đ xuống tận bến Bạch Đằng dng loa phng thanh ku gọi:
Chng ti Lực luợng Ha hợp, Ha giải thị bộ Đ Nẵng. Trụ sở đặt tại cha Php Lm ở số 500 đường ng ch Khim Đ Nẵng, thiết tha ku gọi đồng bo đừng di tản, hy ở lại với chnh quyền cch mạng ; ngụy qun, ngụy quyền cấp bậc, chức vụ g sẽ được trả nguyn cấp bậc v chức vụ ấy.
V thế, m ở trại cải tạo T.154, Tin Phước, Quảng Nam, ti biết c người khng phải sĩ quan m đ khai l Trung y , mục đch để được trả lại cấp bậc cũ! Nhưng khng ngờ, rồi sau đ đ phải ở t như những sĩ quan thật. V rồi, cấp bậc, chức vụ g th phải ở t theo cấp bậc, chức vụ ấy!!!
Ti hiện sự tch Đức Phật đản sinh tại cha Php Lm (Đ Nẵng).
Nhn đy, ti xin viết thm một trường hợp khc. Trong cơn say mu người, Ha giải Phật gio cũng đ đến nh ng b Trần Quốc Thi ở số 06 đường L Thường Kiệt, Đ Nẵng, Nhưng khi ập vo nh th chỉ cn căn nh trống. ng b Trần Quốc Thi đ chạy thot, mất mồi, chng tức tối la ht, đập ph lung tung. Ti nghĩ l ng b Trần Quốc Thi đ c được một hồng n qu lớn, nếu khng th chng đ x xc ng rồi, nhẹ lắm cũng như ng Trần S vậy.
Nhn đy, ti xin ni r về ngi nh ny: Ti biết ng b Trần Quốc Thi đ vay muợn của nhiều người để xy cất, Nhưng sau khi Tổng Thống Ng Đnh Diệm bị bọn đm thu chm mướn giết chết, Hội đồng Gian nhn Phản loạn đ tịch thu với l do l ti sản của đảng Cần Lao v dng lm cơ quan Nha Cảnh st Quốc gia vng 1. ng b Trần Quốc Thi đ dắt con ci đi ở nhờ nh người khc, Nhưng cũng phải thắt lưng, buộc bụng để c tiền trả cho đến mười năm mới hết nợ lm nh.
Năm 1973, v truy tm mi vẫn khng c bằng chứng l ti sản của Cần Lao nn ngi nh mới được trả lại cho ng b Trần Quốc Thi.
Đến năm 1975, Ha giải Phật gio chiếm giữ, sau đ giao cho VC lấy lm Bộ chỉ huy cng an vũ trang.
Từ ngy 30/04/1975, Việt cộng ra lệnh truy tầm ng Trần Quốc Thi, B thư đảng Cần Lao miền Trung . Ti cũng biết ng Trần Quốc Thi l người Bắc di cư, thời Đệ Nhất Cộng Ha c lm Quận trưởng quận Điện Bn, Quảng Nam, cn c Cần lao hay khng th kh biết được, v đảng Cần Lao khng cng khai hoạt động như cc đảng phi khc
Một nạn nhn khc l ng Trần Quốc Dn, người Thanh Kh, quận 2, Đ Nẵng, đi khng chiến chống Php, sau đ l Thiếu t Qun đội Bắc Việt xm nhập vo Nam. Lc đ, ng l Trung đon trưởng Trung đon Sao Vng, (sau l Sư đon Sao Vng) Nguyễn Chơn cũng người Thanh Kh, Đ Nẵng l Trung đon ph. ng l người đầu tin rời bỏ hng ngũ VC trở về với Chnh Nghĩa Quốc Gia vo năm 1962. ng kể với người thn:
"Trước đ ti c gặp người của ng Ng Đnh Cẩn, nn mới dm quyết định trở về. Sau khi quyết định, ti đ lợi dụng trong một lần giao tranh với qun đội VNCH tại chiến trường Đại Lộc, Quảng Nam, ti vượt sng Thu Bồn v theo sự hướng dẫn của người ti đ gặp, ti được gặp ng Ng Đnh Cẩn. V ti được sự giới thiệu của ng Cố vấn nn ti vo Si Gn trnh diện Tổng Thống Ng Đnh Dim., v ti tin tưởng rằng Tổng Thống chắc chắn hiểu được những người đi tham gia khng chiến. V ti đ nghĩ đng, v khi gặp mặt Tổng Thống, sau khi ni r về mnh v trnh by nguyện của ti, th Tổng Thống dạy rằng:
Ti đ hiểu được ch em, by giờ đng lẽ ra ti trả lại em qun hm Trung t, v ngoi đ c cấp Thượng t, Nhưng thi v danh dự Quốc Gia em hy nhận qun hm Thiếu t. Ti xin được ra chiến đấu, Nhưng Tổng Thống bảo:
Khng được, hy về đon tụ với gia đnh trước khi nhận cng tc. V Tổng Thống ban thưởng ti ba trăm ngn đồng từ tay của Tổng Thống".
ng Trần Quốc Dn trở về Đ Nẵng, sau một thời gian ngắn ng mua một căn nh tại đường Trần Cao Vn v cuới vợ. Rồi ng được lm việc tại Bộ Cng Dn Vụ.
Một năm sau, Tổng Thống Ng Đnh Diệm bị bọn đm thu, chm mướn giết chết. L một người cứng cỏi, Nhưng ng Dn đ rơi nuớc mắt, ng ku ln:
"Thế l hết! Tổng Thống khng cn nữa, th sẽ khng cn ai hiểu ti ngoi Tổng Thống".
Vi thng sau ng tm sự với người thn:
"Ti chn nản trước nạn kiu binh v kiu tăng ngy cng lộng hnh trn đất nuớc, chắc ti sẽ xin xuất ngũ".
Ti khng nhớ r ngy thng, Nhưng sau đ ng đ xin xuất ngũ v cộng tc với cụ Vũ Hồng Khanh. Chức vụ cuối cng VNQDĐ của ng l một trong bốn Ph chủ tịch Thnh bộ Đ Nẵng.
Ngy 24-03-1975, trong lc ng Trần Quốc Dn chuẩn bị đưa gia đnh đi di tản, th bất ngờ hai ng: Đại đức Thch Như K, Tổng thư k Gio hội Tăng gi Quảng Nam-Đ Nẵng cng Huỳnh Phổ, cư sĩ Chnh đại diện Gio hội Phật gio quận 2, Đ Nẵng (cả hai đều l cố vấn của LLHG Thị bộ ĐN) dắt theo một đm "Thanh nin Phật tử" c vũ trang đến nơi (sau ny tất cả trở thnh cng an VC). Hai người ny vo nh ng Dn, Thch Như K ni:
"Chng ti Ban lnh đạo Lực luợng Ha giải Thị bộ Đ Nẵng, mời ng ln cha tỉnh Gio hội để cng lm việc, ng hy tin tưởng vo chng ti v ng sẽ c một chỗ đứng trong lng lịch sử".
Ni l "mời" Nhưng đm thanh nin Phật tử đứng sau lưng hai ng, tn no cũng lăm lăm tay sng. Khng cn cch no khc, ng Dn đnh phải theo chng ln cha.
ng Dn đi rồi, gia đnh biết ng sẽ gặp nguy, nn vợ ng dắt hai đứa con thơ của ng b đến cha Php Lm tức cha Tỉnh Gio hội Phật gio Quảng Nam-Đ Nẵng để xin gặp chồng; Nhưng đội An ninh Phật tử chặn ngay ở ngoi cổng khng cho vo. Vợ ng Dn khc lc, van lạy thế no cũng khng được, nn đnh dắt hai con trở về.
Ngy 30-03-1975, khoảng 10 giờ sng, LLHG Phật gio đưa ng Dn từ cha Php Lm đến nh giam Kho Đạn ở số 15, đường Đo Duy Từ, Đ Nẵng. Lc giải giao, chng đ tri hai tay ng ra sau, cn trng thm một vng thng lọng ln cổ, cch tri ny giống như chng đ tri cc vị qun cn chnh Việt Nam Cộng Ha, trong cuộc bạo loạn bn Phật xuống đường, vo ma h 1966; khi p giải cc vị ni trn đến cha Phổ Đ. Bởi cch tri ny, nếu nạn nhn bỏ chạy, th sợi dy sẽ tự thắt cổ lại m chết. Như thế, vẫn chưa đủ, m đội "An ninh Phật tử" cn cầm sng đi km hai bn. Thấy vậy, đồng bo Đ Nẵng đ gọi chng l "Ủy ban p giải".
Ngy 03-04-1975, khoảng 21 giờ tối, Nguyễn Chơn, tướng VC. Đến nhận ng Dn tại nh giam Kho Đạn. Sng hm sau, người ta pht hiện xc chết của ng Dn đ chết, xc được bỏ vo Nh Vĩnh Biệt của Qun Y Viện Duy Tn ĐN, trn thn thể của ng c nhiều vết đạn.
Chng ti xin nhắc lại. Năm 1962, ng Dn l Trung đon trưởng Trung đon Sao Vng, th Nguyễn Chơn l Trung đon ph. Sau khi ng Dn bỏ đơn vị trở về với Chnh Nghĩa Quốc Gia, th Nguyễn Chơn đ thay thế ng Trần Quốc Dn lm Trung đon trưởng. Đến 1975, Nguyễn Chơn ln tướng. Như vậy, cho chng ta thấy, một mặt Phật gio đ bắt ng Trần Quốc Dn đem giam trong cha Php Lm. Mặt khc ra lệnh cho Thch Minh Tuấn đem xe ra tận đo Ph Gia để rước Sư đon Sao Vng của Nguyễn Chơn (tướng VC), rồi sau đ giao ng Dn cho Nguyễn Chơn xử bắn, theo chỉ thị của VC một cch r rng khng thể chối ci.
Sau khi ng Dn chết, bọn "An ninh Phật tử" đ hướng dẫn VC, xng vo nh ng Trần Quốc Dn dng bạo lực đuổi vợ con ng ra khỏi nh, m chng ni l "Nh của Diệm".
Vợ ng Dn chỉ được m mấy bộ o quần v dắt cc con ng b về nương tựa với gia đinh tại chợ Tn Lập, Đ Nẵng.
Những người đ chết dưới bn tay tn bạo của "Lực luợng An ninh Phật gio Ấn Quang":
Tối 29-03-1975, Đội "An ninh Phật gio" đ bắn chết bảy người tại quận 3 Đ Nẵng. Trong số ny chng ti biết mặt, biết tn bốn người, đ l cc ng:
1- Hồ Hn, qu Quảng Ngi, nh ở An Thị, An Hải Bắc, nguyn Trưởng ban Thẩm vấn Ty Cảnh st Quốc gia, thời Đệ Nhất Cộng Ha. Năm 1964, ng bị Phật gio bắt đnh về tội "Dư đảng Cần Lao".
2- Nguyễn Phận, nh ở An Tn, An Hải Bắc, nhn vin ban 2 Chi khu quận 3, đảng vin Việt Nam Quốc Dn Đảng, thuộc Khu đảng bộ Yn Bi.
3- Phạm L, qu Tứ Cu, Thanh Thủy, Điện Bn, Quảng Nam, nh ở An Cu 3, An Hải Đng, cng nhn sở Mỹ, đảng vin Việt Nam Quốc Dn Đảng. Cả hai vị ni trn đều trực thuộc Trung ương Php định do cụ Vũ Hồng Khanh lnh đạo.
4- Ring ng Bi Ngọc Cang, Phường trưởng Phường An Hải Bắc. Thời Đệ Nhất Cộng Ha ng l nhn vin phng 2, Thị đon Bảo An Đ Nẵng. Năm 1964, ng bị Phật gio bắt đnh về tội "Dư đảng Cần Lao".
Lc "Lực luợng An Ninh Phật gio đến nh, vợ ng Cang ra mở cửa. Vừa thấy mặt ng Cang l một tn đ bắn xả vo người ng liền mấy pht. ng Bi Ngọc Cang gục chết ngay giữa nh, trước sự kinh hong của vợ con; b Cang ngất xỉu, cc con ng go tht ln ku cứu, cn "Đội An Ninh Phật Gio lạnh lng bỏ đi ra!!!
Cng bị bắn với bốn vị kể trn, cn c ba người nữa. Ti nhớ một người tn Mua, một người ti qun tn cả hai người ny đều l người An Hải Đng, quận 3 Đ Nẵng, l Cn bộ Lin hiệp Nghiệp đon lao cng, đảng vin Đảng Cng Nng do Chủ tịch Trung ương Trần Quốc Bửu lnh đạo; v một người khc l nhn vin Cảnh st, người Quảng Trị (chng ti cũng qun tn) đ bị bắn chết ngay trước Trại Ng Quyền, An Hải Bắc, quận 3. Sau khi chết được đồng bo chn cất ngay tại chỗ. Cho đến trước ngy vượt biển chng ti vẫn cn thấy nấm mộ của người ny tại đ, đồng bo vẫn thường đến thắp hương cho nấm mộ v chủ ny. Khng biết by giờ c dời đi nơi khc hay khng?
Ngoi ra, vo buổi chiều 29-03-1975, khoảng 19 giờ, v khng ln tầu di tản được, ti trở về nh, khi xe ti chạy đến ng ba Huế, bỗng thấy một đm đng vy quanh trước một căn nh ở gc pha tri thuộc phuờng An Kh, quận 2, Đ Nẵng lm kẹt xe. Ti phải dừng lại, trước mặt ti l một lũ "An ninh Phật gio" Đang đằng đằng st kh trực chỉ vo một căn nh kh khang trang, đang đng cửa, bọn ny la ht:
"Tất cả mọi người ở trong nh phải đều ra ngoi hết, nếu khng th chng tao sẽ đốt nh".
Sau một hồi lu khng thấy động tĩnh; ti nhận thấy trn khun mặt của đồng bo ai cũng đều lo sợ. C lẽ ở gần nh nn họ biết về những người trong nh ny. Trong lc đồng bo đang lo lắng, th bỗng c hai người đn ng khoảng chưa tới ba mươi tuổi đ mở cnh cửa ở bn hng tri của căn nh bước ra. Nhưng thật bất ngờ l khi hai người ny vừa bước xuống chưa hết bậc tam cấp; th bọn "An Ninh Phật Tử" liền nổ sng bắn xả vo hai người ny. Cả hai vị đều gục chết trn vũng mu, thn thể nằm vắt ngang nửa trn nửa dưới của bậc tam cấp nơi thềm nh của họ. Thấy vậy, ti mới hỏi thăm đồng bo ở đ v ti được biết: hai vị đ l hai anh em ruột v đều l nhn vin Cảnh St.
Trước ci chết của hai vị ny, đồng bo đ khiếp đảm vội giải tn ngay, ai về nh nấy, ti cũng phải rời hiện trường lập tức. Nhưng cho đến by giờ v mi mi, ti vẫn khng bao giờ qun được hnh ảnh của hai vị cũng như căn nh của họ, ti vẫn tm nguyện sẽ c một ngy được trở lại qu hương để tm cho ra tn họ của những người đ chết một cch tức tuởi v oan uổng dưới bn tay tn c của Phật gio Ấn Quang; bởi ti khng muốn tn tuổi của họ sẽ bị đi vo qun lng.
Ủy ban lnh đạo Lực luợng ha hợp, ha giải dn tộc thị bộ Đ Nẵng :
Người đứng đầu ci Ủy ban nầy l La Thnh Tỵ, một tn tn c đ từng ra tay st hại đồng bo trong cuộc tấn cng phường Thanh Bồ - Đức Lợi, lm Chủ tịch LLHHHG Thị bộ, trụ sở được đặt tại cha Php Lm ở số 500 đường ng ch Khim Đ Nẵng, nơi trụ tr của Thượng tọa Thch Quang Thể, Chnh Đại diện Phật gio Quảng Nam - Đ Nẵng.
Chng ti vẫn nhớ, bắt đầu từ ngy 01/04/1975, sau khi đ c cng ra tận vng giặc đn VC vo thnh phố, LLHHHG lin tiếp từng ngy cho xe chạy khắp đường phố dng loa phng thanh ku gọi:
Chng ti Lực luợng Ha hợp-Ha giải Thị bộ Đ Nẵng. Yu cầu tất cả ngụy qun, ngụy quyền, đảng phi chnh trị thuộc chế độ Si Gn, hy mau mau tập trung về cha Php Lm, tức cha tỉnh gio hội giao nộp vũ kh v trnh diện.
Đối với Qun, cn, chnh Việt Nam Cộng Ha đều chưa biết số phận mnh sẽ ra sao, khi nghe lời ku gọi đ họ đ đến cha để trnh diện.
Một điều m chắc nhiều người cn nhớ, l lc chạy giặc đa số sĩ quan vứt bỏ sng, khi đến cha trnh diện khng c sng đ bị La Thnh Tỵ, một trong những tn st thủ trong cuộc tấn cng hai Phường Thanh Bồ - Đức Lợi, 24-8-1964. Lc ny l Chủ tịch LLHHHG thị bộ Đ Nẵng, cng lũ lu la trong ci thị bộ ny, lớn tiếng la lối, nạt nộ đủ điều:
Cc anh phải giao nộp sng ngắn, v sĩ quan phải c sng ngắn, cc anh giữ sng lại để tm cch chống ph cch mạng ? Khng c sng ngắn chng ti khng cấp giấy chứng nhận đu".
Vậy l cc vị sĩ quan ny phải về đi tm sng, Nhưng sng cn đu nữa m tm, bởi lc hỗn loạn xảy ra, La Thnh Tỵ đ ra lệnh cho thanh nin Phật tử phải đi thu nhặt hết đem về chất trước sn cha. Nhưng c vị đ đi đến những hang cng, ng hẻm tm được sng, c vị tm được cả chục khẩu sng như M.16, R.15... vc ln cha. Trong số đ, ti biết c một người l Thiếu T Đỗ Cng Ho, Thuộc Tiểu đon 10, Chiến Tranh Chnh Trị, cũng m một b sng, ng yn tm đem vo cha; Nhưng khng ngờ khi nộp sng ng lại cng bị La Thnh Tỵ la ht cng to hơn nữa:
" Cc anh c đem hng trăm sng di cũng khng được, v Sĩ quan th phải giao nộp sng ngắn, cc anh phải nộp sng ngay, khng th đừng c trch".
Đến nuớc ny, th cc vị khng c "sng ngắn" chỉ cn c một cch l về nh đem tiền ln cha để đưa cho "Lực Luợng An Ninh phật Gio" đm ny hễ ai c tiền th chng lấy những cy "sng ngắn" trong ci đống sng ở trước sn cha trao cho, để nộp v để đổi lấy ci "Giấy chứng nhận trnh diện" của "Thị Bộ Ha Hợp-Ha Giải". Thiếu t Đỗ Cng Ho cũng phải đem tiền mua sng. Sau đ, ng đ phải vo nh t "cải tạo" T.154, đến gần mười năm sau khi đ bị qu một chn mới được ra t. V by giờ, d đ trải qua những năm di bị hnh hạ, đọa đy, nhưng Thiếu t Đỗ Cng Ho vẫn cn giữ nguyn được ci cy... sng ngắn. Chẳng biết by giờ bọn Ha hợp-Ha giải Phật gio c cn muốn đi Thiếu t Đỗ Cng Ho phải trnh ra ci cy... sng ngắn nữa khng???
Việt Cộng trả cng cho "Lực luợng Ha hợp Ha giải Phật gio Ấn Quang":
Trở lại với ci gọi l LLHHHG, sau khi Qun, cn, chnh VNCH Đ giao nộp vũ kh, th trước sn cha một đống sng cao như ni; th Lực luợng Ha hợp - Ha giải đ đến Ta Thị Chnh mời "Ủy ban Qun quản" đến nhận sng. UBQQ cử Hong văn Lai, ủy vin an ninh (sau Lai l Đại t Trưởng ty cng an QN-ĐN) đến cha Php Lm, Lai đứng ở sn cha dằn từng tiếng:
Cc anh hy trả lời: Cch mạng chiến thắng hay Phật gio chiến thắng? Ha giải l ci g? Mỹ, ngụy bỏ chạy, chng ti tiếp thu chớ c c ai đnh đu m ha giải, cn sng, chng ti khng cần, cho cc anh đấy!!!".
Bấy giờ đến luợt Ban lnh đạo ha giải lạy Hong văn Lai để y chở đống sng đi, v để đống sng nằm hoi ở sn cha th khng tiện.
Sau đ Ủy ban qun quản ra lệnh như sau:
- Sĩ quan trnh diện tại số 03 Duy Tn.
- Ngụy quyền trnh diện tại số 12 Bạch Đằng.
- Đảng phi chnh trị trnh diện tập thể tại số 09 Gia Long.
C người nghĩ rằng đ c giấy chứng nhận của Lực lượng Ha hợp, Ha giải Phật gio nn khng đi trnh diện nữa. Nhưng nhiều vị đ bị bắt v khng c giấy chứng nhận của "Ủy ban qun quản", c người xuất trnh giấy chứng nhận của LLHHHG th bọn an ninh ni:
Giấy chứng nhận của ha giải hy bỏ vo sọt rc v khng c gi trị, chỉ c giấy chứng nhận của ủy ban qun quản, c chữ k của ng Hong văn Lai mới c gi trị".
Cuối cng Qun, Cn, Chnh VNCH ở thnh phố phải đi trnh diện hai lần, Nhưng may l lần sau khng bị đi nộp sng ngắn nữa!!!
By giờ đến lượt cch mạng thưởng cng cho Lực luợng ha giải:
Qua sự thanh lọc, một số đng bị rớt, ring La thnh Tỵ được tiếp tục lm việc trong Mặt trận tổ quốc hiện nay La Thnh Tỵ l Trưởng ban hướng dẫn gia đnh Phật tử Quảng Nam - Đ Nẵng .
" Chnh quyền Phật Gio":
Một điều, hơn ai hết chnh LLHG Phật gio chắc kh qun, ấy l trong thời gian hơn một thng từ 20/03/1975, LLHG đ nổi ln cướp chnh quyền phường, khm x, thn, bởi chnh quyền cũ c người đ di tản, cn những người kẹt lại v thấy những bộ mặt đằng đằng st kh của những ng ha giải nn chẳng ai dm ni g. Họ cũng tự xưng l Phường trưởng, X trưởng, Thn, Khm trưởng, đ lm mưa lm gi, bắt giết người, lập ta n nhn dn đấu tố nhiều người đến 29/03/1975, VC vo thnh phố rồi, chng cũng khng hề ni g m cn vui vẻ bắt tay cc ng ha giải gọi l đồng ch . Nhưng sau ngy 30/04/1975, Việt cộng mới yu cầu cc khun hội bn giao chnh quyền cho chng. Điều ny đ lm Ha giải Phật gio bị mất mặt trước dn chng, nn Chnh quyền Ha giải nhất định khng chịu bn giao, v đ nắm quyền hơn một thng rồi, giết người chẳng t, bắt giam cũng nhiều ( như ti đ viết ở bi trước). Nn chnh quyền ha giải đi VC phải hợp thức ha cho họ trở thnh những cn bộ lnh đạo phuờng, khm, x, thn v đ c cng lao đưa xe đi đn bộ đội Bắc Việt vo thnh phố.
Cuối cng Việt cộng tổ chức một cuộc mt-tinh tại Đi pht thanh Đ Nẵng, trong buổi mt tinh ban tổ chức Đ giới thiệu tn Trần Thận, Thường vụ tỉnh ủy Quảng-Đ ln pht biểu như sau:
Sở dĩ c cuộc mt-tinh hm nay l do sự đi hỏi của Phật gio. Ti nhấn mạnh l Phật gio chớ khng c ha hợp, ha giải chi hết . V ci chiu bi ha hợp, ha giải l chỉ do Phật gio tổ chức ra để lừa bịp với chế độ Si Gn m thi. Chng ti cng nhận Phật gio Ấn Quang đ c cng đng gp với cch mạng đnh đổ Mỹ- ngụy. Nhưng, đ l nghĩa vụ cng dn chớ khng v thế m Phật gio đi cầm quyền. Hiện nay, cn c một số phuờng, khm, x, thn thuộc cc khun hội cn nắm giữ khng chịu bn giao cho ủy ban nhn dn cc địa phương. Phật gio nn biết, ngy xưa ng L Vạn Hạnh l cha ruột ng L Cng Uẩn nn Phật gio muốn lm g th lm, cn hiện nay ng Đn Hậu khng phải l cha của đồng ch L Duẩn, v chnh quyền cch mạng chứ khng phải l triều L. Vậy chng ti yu cầu Phật gio phải khẩn trương bn giao gấp, nếu chậm trễ chng ti sẽ c biện php .
Ni đến đy, y nổi nng vung tay ht:
Nay đất nước đ c độc lập tự do rồi m khng lo tu thn, tăng gia sản xuất để gp phần xy dựng đất nuớc, m cứ đi cầm quyền! Phật gio lấy tư cch g để đi cầm quyền? Ai cho cầm quyền? Phật gio chỉ c cầm cầm cầm
Bỗng nhin c tiếng cười nổi ln, nhiều b cuời lớn qu khiến tn Thận phải khựng lại, rồi khng biết phải ni tiếp những g nn y ni đại:
O cầm cầm cầm ci g cũng được nhưng khng được cầm quyền".
cha Phổ Đ
cha Php Lm
Thch Đn Hậu bắt buộc đồng bo phải đi diễn hnh mừng sinh nhật Hồ Ch Minh:
Ngy 18/05/1975, Thch Đn Hậu chỉ thị tỉnh gio hội Quảng Nam - Đ Nẵng v Thị bộ Ha giải tổ chức sinh nhật Hồ Ch Minh tại cha Php Lm. Trước khi tổ chức sinh nhật, cc khun hội tại cc quận ln cận v thnh phố Đ Nẵng Đ ra lệnh cho đồng bo phải tập trung về cha Phổ Đ để bắt đầu cuộc diễn hnh cho mừng chiến thắng v dự sinh nhật của bc Hồ vị cha gi của dn tộc . "Lực luợng Ha hợp-Ha giải " đ bắt đồng bo ở cc quận như: Duy Xuyn, Điện Bn, Hội An, Ha Vang phải đi bộ, mọi người phải tay cầm đn gi để đem xuống th thắp sng ln cho n ra vẻ phấn khởi hồ hởi v gi cơm đem theo để ăn dọc đường v c nơi phải đi bộ một ngy một đm mới tới Đ Nẵng. Trước khi đi, cc khun hội đ tập dượt cho đồng bo h khẩu hiệu như sau: Khi những ng ha giải tay cầm loa phng thanh, mồm h:
Hoan h bộ đội giải phng miền nam anh hng.
th đồng bo phải h lớn hoan h hoan h cn khi mấy ng h:
Đả Đảo đế quốc Mỹ v ngụy quyền tay sai bn nuớc", th đồng bo phải h đả đảođả đảo
Nhưng sau một đm ngy đi bộ v mệt v buồn ngủ, nn đồng bo chẳng cn nhớ những g khc cả, m chỉ cn nhớ bốn tiếng hoan h v đả đảo m thi. Ti vẫn nhớ như in vo đm ấy đ hơn một giờ sng ngy 19/05/1975. Lc đ ti đang ngủ, th bỗng nghe tiếng chn người đi, tiếng ồn o, tiếng loa phng thanh cng với tiếng h hoan hđả đảo By giờ mỗi lần nhớ lại chuyện đm ấy, nếu c ai th ti kể lại để cng cười, cn nếu chỉ mnh ti, th ti cười một mnh.
Đm ấy, khi đon người đ bị cc ng ha giải hnh hạ đang đi qua nh, ti đ vừa cảm thương đồng bo vừa khng nn được tiếng cuời, khi nghe mấy ng ha giải tay cầm loa phng thanh mồm la ơi ới:
B con ơi! ai rớt gi cơm?
th c tiếng của đồng bo đp trả:
hoan h... hoan h
Nghe vậy mấy ng ha giải lại la lớn:
B con ơi! gi cơm ai rớt?
Đồng bo lại h
đả đảo đả đảo .
Cứ tiếp tục như vậy, một hồi lu, đồng bo cứ mắt nhắm, mắt mở cũng chỉ biết c
hoan h
với
đả đảo ci... gi cơm.
Cuối cng, cc ng Ha giải tức qu mới đi tới gần từng nhm người, tay đập mạnh vo người họ mồm ht:
Gần sng rồi, tỉnh to đi, nghe chng ti ni đy n ailmrớtgicơmth nhận lại, chứ nghe ci g đu m cứ hoan h với đả đảo hoivậy hả?
Lc đ đồng bo mới biết l c sự cố .
Nn biết l lc đ, đồng bo rất sợ Ha giải Phật gio, cc khun hội buộc mỗi gia đnh t nhất phải c một người phải cầm đn gi đi diễn hnh. Tại thnh phố Đ Nẵng, để cho n c hệ thống trước khi diễn hnh đến cha Php lm, cc khun hội dng loa phng thanh ku gọi:
" Yu cầu tất cả đồng bo hy tập trung về tại cha Phổ Đ ở số 340 đường Phan Chu Trinh ĐN, tức Phật học viện Trung phần, để bắt đầu cuộc diễn hnh trn khắp thnh phố suốt đm để mừng cch mạng chiến thắng, cho đến sng ngy 19-05, trước khi đến cha Php Lm tại số 500, đường ng ch Khim để mừng sinh nhật Hồ Chủ tịch vĩ đại"
Trở lại với cuộc diễn hnh hay đng hơn l Hnh diễn. Sau khi đ thấy những sự kiện kể trn, ti nghĩ chờ Trời sng sẽ xuống cha Php Lm xem thử mọi việc ra sao.
Khi đến đến cha Php Lm, ti cng vo với đồng bo diễn hnh. Chng ti đ chứng kiến Thượng tọa Thch Đn Hậu ngỏ lời ni:
"Yu cầu đồng bo từ nay hy lập tại nh một bn thờ thật trang trọng, phải c ảnh bc Hồ knh yu để thờ vị cha gi của dn tộc, ảnh đang c tại cc cha, đồng bo hy đến để mua đem về m thờ .
Tiếp theo Thch Đn Hậu (dn Đ Nẵng thường gọi l Thch Đoản Hậu hoặc Thch Đm Hậu), giới thiệu một cn bộ cch mạng ln ni chuyện với đồng bo khi người ny ln ni chuyện đ tự giới thiệu tn l Hong Chu K, Gim đốc Sở Thng tin văn ha khu trung, Trung bộ.
Gio sư Hong Chu K
sinh năm 1921 tại x Cẩm Kim, thị x Hội An, tỉnh Quảng Nam, trong một gia đnh kh giả. ng tham gia cch mạng ngay từ năm 16 tuổi. từ trần ngy 31 thng 1 năm 2008 tại Đ Nẵng, hưởng thọ 87 tuổi.
Hong Chu K đ ngỏ lời khen ngợi c đoạn như sau:
Qu Thượng tọa, đại đức v qu vị thuộc lực luợng ha hợp ha giải, l những người đ c cng với cch mạng, tham gia đnh đổ Mỹ- ngụy, thật l đng ngợi khen. Trước đy, qu vị ni l bị Mỹ-Ngụy p bức, kềm kẹp khng c tự do, nay cch mạng đ giải phng, khng cn ai bị p bức nữa. Từ nay, qu vị tu sĩ đều được tự do ở lại cha tu hnh. Ngoi ra, cch mạng sẽ gip đỡ bằng cch tạo điều kiện cho c đất đai để qu vị được tự do lm chủ, tự do lao động sản xuất, để gp phần xy dựng đất nước, v để được vinh dự l khng cn ăn bm vo thin hạ nữa.
Cn đối với những người khng phải tu hnh, ti biết ở đy c nhiều người c bằng cấp cao như tiến sĩ, bc sĩ, gio sư, kỹ sư Cc anh sẽ được trọng dụng trở lại, lm việc theo nghnh nghề chuyn mn, bc sĩ trở lại bệnh viện, gio sư trở lại trường học Cc anh sẽ được bnh đẳng như những gio sư, bc sĩ, kỹ sư cch mạng miền Bắc. Nghĩa l, hng thng họ được bao nhiu k rau muống, bao nhiu m chnh (bột ngọt) th cc anh cũng được lnh bấy nhiu. Ngoi ra, muốn cải thiện, nếu ở thnh phố khng c đất, chng ti sẽ gip đỡ cho cc anh c điều kiện để tự do nui heo, tự do nui g, tự do nui vịt, tự do tự do... .
Hong Chu K cn ni thm nhiều thứ tự do nữa, Nhưng sao ti thấy trn từng khun mặt của những vị tr thức ny bỗng trở nn nhợt nhạt khi biết mnh đ c đầy đủ những thứ tự do!!!
Trong lc y cn ni chuyện, Nhưng chng ti khng thể đứng nhn những đồng bo tội nghiệp của mnh, m chng ti biết chắc chắn l họ phải nằm đường, ngủ chợ, l lết một ngy, một đm nữa mới trở về đến nh của họ, nn chng ti phải ra về.
"Trại Cải Tạo T.154":
Đến đy, ti xin ni qua về trại cải tạo T.154, l hậu thn của trại cải tạo Đ Trắng. Nhn đy, v ti vốn l dn gốc tại lng Thạnh Bnh, Tin Phước, Quảng Nam; từ nh ti đến nh cụ Huỳnh Thc Khng chỉ cần đi bộ, ti biết rất r về trại ny, nơi Bc ruột của ti đ bỏ mnh tại trại vo năm 1964, nn ti phải ni r về ci tn T.154. Bởi khi quận Tin Phước mất vo ngy 13/03/1975, th VC đ cấp tốc khởi cng ph bỏ trại Đ Trắng vốn ở dưới hầm, để thnh lập trại t mới lớn hơn, từ lc đầu VC đ bắt thanh nin quận Tin Phước lm cng việc xy dựng bằng nh tranh vch đất, đến ngy 15/04/1975, Việt cộng cho khnh thnh v trại Đ Trắng chnh thức đổi tn thnh "Trại cải tạo T.154", để rồi cc vị ai đ vo đấy, th t c vị no ra trại trước muời năm, c vị đ bỏ mnh tại trại v bị hnh hạ đến bệnh tật khng được điều trị, c vị bị xử bắn, bị bỏ đi chết trong nh biệt giam.
Sau đ, khi đưa tất cả cc vị qun cn chnh Việt Nam Cộng Ha đ trnh diện tại cha Php Lm vo đy, VC lại bắt cc vị t trong trại tự xy nh t mới, mi lợp ngi, nền lt gạch. Trại chnh l Trại 1, bn nam gồm c 12 (mười hai) nh, mỗi nh c bốn phng, mỗi phng c hai dy sạp gỗ di song song v một sạp chiếc, mỗi sạp chứa được trn dưới 20 ( hai mươi) người. Tất cả cc phng, cc cnh cửa đều c gi một thanh sắt di c gắn kha sắt, để mỗi tối sau một ngy lao động, mọi người t phải vo phng để một cng an gọi l Cn bộ trực trại điểm danh xong rồi kha cửa lại. Nhưng chưa đủ m cn c một nh Biệt Giam, trong nh nầy c những thanh sắt gi hai chiếc cm sắt xuyn qua Tường gạch kin cố, để cm hai chn người t, phng chỉ bốn mt vung, khng c cửa sổ, chỉ c một lỗ thng hơi hnh trn đường knh khoảng 08 cm (tm phn), bn ngoi l cnh cửa sắt c gi một thanh sắt c kha sắt. Trong trại cn c nh cấp duỡng ( nh bếp) một trạm x.
Ngoi ra, quanh trại VC cn xy thm cc phn trại như cc trại: Trại Thn Năm, Thn Tư, Na Son, N Thao, L gạch, Nh chăn nui, Nh my ly tm sản xuất đường (chỉ phn phối cho cng an, cn t cải tạo th chỉ được nhn m thi). Đầu năm 1979, v đnh nhau với Tu nn VC chuẩn bị đưa một số vị t ra Bắc, đ phải ngưng lại, thay vo đ VC đ lập thm nh biệt giam 02.79 (Đồng Mộ). Rồi thay v đưa ra Bắc; vo đm 03-05-1979, cc vị ny đ bị tri dnh chặt vo nhau. Sau đ, cc vị đ bị cng an vũ trang dao kề cổ, sng kề lưng, đưa vo nh biệt giam 02.79 (Đồng Mộ) trong một đm khuya tối Trời. Trong số ny c bốn vị tu sĩ đ l qu ngi:
- Linh mục Đặng Đnh Canh, hiện nay quản nhiệm gio xứ Thanh Bồ, Đ Nẵng,
- Linh mục Vũ Dần, hiện nay quản nhiệm gio xứ Ph Thượng, Đ Nẵng,
- Linh mục Nguyễn Đnh nh.
Ring Linh Mục Tống Kin Hng sau khi ra t ngi trở về gio xứ Tam Ta,
Nhưng cng an QN-ĐN đ trục xuất ngi vo miền Nam, rồi ngi sang Hoa Kỳ, hiện nay ngi đ vo dng tu kn tại Hoa Kỳ, v Mục sư Dương Đnh Nguyện, hiện cũng đ tiếp tục hầu việc Cha ở Hoa Kỳ.
Ngoi cc trại t nam, VC cũng lập thm phn Trại Nữ gồm c năm nh, c nh cấp dưỡng, trạm x ring, cc phng cũng kin cố như trại nam. Nhưng mỗi khi nữ t vi phạm nội quy th cng an trại nữ lại "Lập bin bản" để đưa vo cm trong nh biệt giam của trại nam, v trại nữ khng c nh cm biệt giam. V thế, nữ t v mắc cỡ nn rất sợ bị vo nh cm ở bn trại nam; bởi bất kể một nữ t no chỉ cần c một giờ bị m o quần đi vo nh cm ở trại nam, l cả hai trại nam - nữ t đều biết tất cả.
Hai trại nam, nữ cch nhau một ging suối nhỏ, tuy xa m gần, tuy gần m xa chung một hội trường để hai trại nam, nữ cng học tập chnh trị, hoặc họp ton trại mỗi khi trong trại c nhiều người vi phạm nội quy hoặc xem văn nghệ vo dịp Tết, hay ngy 2/09, nghệ sĩ l cc anh chị em đa số l cc anh chị em thuộc Chiến Tranh Chnh Trị cũ.
Ni đến nh t ny, thật l kinh hong, khủng khiếp!!! V l nh t lao động chuyn về nng nghiệp, nn cả nam lẫn nữ t đều phải lm những cng việc v cng nặng nhọc. Hng ngy, nữ t chng ti thường đi lm chung với qu vị nh 08 do Trung t Nguyễn Văn Chuớc Tự quản (nh trưởng) qu vị ny đ từng qua nh biệt giam 02-79 (Đồng Mộ) v nh 10 do Thiếu t Trương Quang Dng lm nh trưởng, ngy no hai nh ny cũng thay phin lao động bn nữ t. Cc anh đ thay tru b cy, bừa cho nữ cấy, gặt. Với chỉ tiu chung, ba người một so, bắt buộc phải đạt trong ngy. Ngoi ra phải leo ln đồi cao cuốc đất trồng sắn, mỗi ngy với chỉ tiu vừa cuốc vừa trồng phải đạt 500 cy hom sắn, hay cuốc đất trồng ma, tỉa đậu, trồng khoai, ln rừng nam đốn củi, nữ vc xuống chất thnh mt khối, cũng phải "đạt chỉ tiu". Ni tm lại lm việc g cũng phải đạt chỉ tiu hết.
Nhưng khng phải đạt chỉ tiu rồi m tối về phng được ngủ sớm, m tất cả chng ti, sau giờ ăn tối cn phải lm tranh thủ hi đậu phụng (lạc) cũng chỉ tiu cho ba người đầy một thng mới được về phng, đặt lưng xuống chưa được bao lu th 06 giờ sng phải thức dậy để bắt đầu một ngy lao động khc. C khi vừa ăn tối xong, phải tranh thủ lm cỏ ma... Thi th đủ thứ tranh thủ khng lm sao kể hết.
Chng ti vẫn nhớ, c những lần suốt ngy dầm mnh dưới snh, lầy, tới ngực, tới bụng lm mồi cho đỉa; Nhưng vẫn "khng đạt chỉ tiu". V vậy, đến chiều về trại, chng ti đ bị phạt, bằng cch khng cho tắm rửa. Những lần như thế, chng ti cứ khc như mưa, chẳng lm sao nuốt nổi chn sắn độn cơm, cũng khng sao ngủ được v trn người cn dy dnh những bn lầy, hi hm!!!
Chng ti cũng khng bao giờ qun những năm thng lao động bn cc vị Qun, cn, chnh VNCH, thuộc nh 08 v nh 10. Ti vẫn nhớ mi những nh mắt đầy thương cảm v lo lắng của cc anh, khi nhn chng ti với những tấm thn yếu đuối, m cc anh chỉ nhn thấy từ bụng, từ ngực nổi trn snh lầy, trong những ngy đng buốt gi, đến những ngy hạ nắng như thiu đốt. Đi chn của chng ti lc no cũng phải lần bước theo những cy đ, do chnh cc anh đốn từ trn rừng đem bỏ xuống ruộng. Cc anh lun lun lưu đến chng ti, để khi no nữ t c ai lỡ trượt chn khỏi cy đ, th cc anh kịp thời nối cuốc, nối tay, ko chng ti ln. V thế, c nhiều người rơi xuống ruộng, nhưng khng hề c một ai bị chết vi thn dưới snh lầy cả.
Nhưng với ti, mặc d bị t đy. Ti vẫn thấy mnh c ci may mắn l được chứng kiến những trận đn th d man, tn bạo nhất m cng an trại đ ging trn những tấm thn gầy yếu, trơ xương của nhiều vị t, nhưng v l một bi viết c hạn, nn ti chỉ ni đến những trường hợp như sau đy:
- Thiếu t Hồ Minh, ng đ bị kỷ luật cm tay, chn, miệng, v ở phng biệt giam. Chẳng những thế, m ng cn bị cng an trại dng những khc củi đnh đập nhiều lần, đến nỗi mỗi lần ng bị đnh, t nhn chỉ nghe tiếng ht, tiếng r của ng chứ khng hề nghe tiếng ng ni thnh lời. Một lần, t nhn nghe tiếng mở cửa của thanh sắt phng biệt giam. Họ thấy ng Hồ Minh bị hai tn cng an vũ trang li ra khỏi phng, rồi dng những khc củi đnh tới tấp ln người ng. Đau qu, ng bỏ chạy quanh khu biệt giam, lc ấy, nhiều người mới nhn thấy chiếc cm đ khng cn trn miệng của ng nữa, Nhưng ng khng cn ht thnh lời, m chỉ c tiếng r v cng man dại, đi mắt v hồn, nt mặt thất thần, c lẽ ng đ mất tr, cũng c thể v chiếc cm lu ngy trn miệng đ lm ng khng cn ni được nữa. Nhưng bọn cng an vẫn đnh v ni ng giả cm, chng cứ tiếp tục đnh, buộc ng phải ni. Khi ng ng sấp xuống mặt đất th chng khng đnh bằng những khc củi nữa, m chng thẳng chn giy đạp ln đầu, ln lưng ng, cho đến lc ng nằm bất động, chng mới cho trật tự trại khing xuống trạm x trại 1. Nhưng đ qu trễ, v khi vo trạm x, th thn xc ng đ lạnh ngắt tự bao giờ. Mọi người mới hay rằng bọn cng an trại đ đạp ln ci xc chết của ng.
- Đại y Nguyễn Phuợng, bị cm bỏ đi cho đến chết. Khi chết rồi, m đi chn của ng vẫn cn trong đi cm sắt treo trn tường, thn thể quắt queo trn nền gạch lạnh lẽo của phng biệt giam tăm tối!!!
- Thiếu t Nguyễn Xun Gio, cựu Trưởng ty Cảnh st Quốc gia Quảng Nam (thời Đệ Nhất Cộng Ha). Trước khi chết, ng đ bị hnh hạ đến khng cn nhn ra được l con người nữa. Ngy ng chết trong nh biệt giam, khi đưa ra ngoi, khng biết l v tnh hay hữu , m bọn cng an đ cho người con trai ruột của ng cng đồng t l anh Nguyễn Xun Đức khing xc đi chn, m vẫn khng biết đ l cha ruột của mnh. Cho đến khi huyệt mộ đ lấp đất xong, tn cng an trại ra lệnh cho trật tự trại mang tấm bảng gỗ đến v viết tn Nguyễn Xun Gio, đem cắm dưới chn mộ. Lc ấy, anh Đức mới kinh hong, chết điếng ng lăn xuống đất, m lấy nấm mộ của đấng sinh thnh vừa lạy vừa ku Trời. Nhưng Trời th ở trn cao v xa qu, cn cng an th ở gần, nn chng ra lệnh cho trật tự trại vực anh dậy v li về phng. Trước cảnh Trời sầu, đất thảm ấy, tất cả t nhn chỉ biết rơi lệ v cảm thương v đau xt!!!
- Chng ti cũng đ chứng kiến tại "Đồng Cừ", hm ấy l ngy cấy la, bọn cng an bảo Trung t Khng qun, anh Nguyễn Văn Đức nấu ăn, đến khi dọn cơm ra cho chng, bỗng chng ni anh rửa rau muống khng sạch, l muốn đầu độc chng, rồi mấy tn cng an vũ trang đ dng bng sng, dng giy, đnh, đạp vo người anh đến ng ngụy xuống mặt đất trước mặt Mục sư Dương Đnh Nguyện v Gio sư Đồng Sĩ Ninh, l hai vị t chịu trch nhiệm đắp nước ruộng v đồi sắn tại "Đồng Cừ", cng đng đảo t cải tạo. Chng ti hết sức kinh hong v v cng đau đớn, nhưng khng biết phải lm g hơn l ci mặt để dấu đi những dng nuớt mắt cứ tro tun từ đy lng thương cảm, v cũng từ nỗi uất hận. Bởi, anh Đức đ lớn tuổi, mắt km nhưng khng c knh, nếu anh c rửa rau khng được sạch th đ khng phải l lỗi của anh. Tại sao chng khng bảo những người t khc mắt cn nhn r hơn để nấu ăn cho chng. Vả lại, chng biết r l anh Nguyễn Văn Đức khng c đầu độc chng, Nhưng chng muốn đnh anh v lng th hận. Nn biết, bọn cng an lun lun tm một sơ hở nhỏ no đ của t cải tạo để c cớ m đnh, đập, cm kẹp để hnh hạ trả th m thi.
- Trung t Nguyễn Tối Lạc, quận trưởng quận Đức Dục, người từng bị cm cả tay, chn, c khi bị cm cả miệng. Trước khi bị cm miệng, ng đ xin Linh mục Vũ Dần, Linh Mục Đặng Đnh Canh, Linh Mục Nguyễn Đnh nh, Linh Mục Tống Kin Hng, truyền dạy Kinh Thnh cho ng, nn mỗi lần bị cm miệng, nhưng cn hai tai nn qua ci lỗ thng hơi của phng biệt giam, ng vẫn học thuộc hai cu Kinh Thnh mỗi ngy. V nhiệm mầu thay, ng đ thot chết. By giờ ng đ sang Hoa Kỳ theo diện t cải tạo.
Người ta thường bảo khi cng đường, sắp chết mới thấy Trời. Quả đng như vậy, khi vo cc nh t của Việt Cộng l đi vo tử lộ, v chnh ở nơi ấy con người mới biết đến Đấng Ton Năng.
- Ngoi ra, cn c nhiều vị bị xử bắn tại trại như Đại t Nguyễn Văn Bnh Đặc biệt l Kỹ sư Trung y Trần Quang Trn đ bị xử bắn v tổ chức giải thot tất cả t nhn. Nn biết, ng Trần Quang Trn l một Kỹ sư điện tử, từng được tu nghiệp tại Nhật v Hoa Kỳ, ng được cng an trại giao cho tất cả cng việc bảo quản điện, đi trong trại, được tự do về thnh phố Đ Nẵng mua phụ tng cc loại my mc cho trại, ng cũng l một tay trống của đội văn nghệ trại, Nhưng ng khng thể ung dung để huởng những ưu đi của Việt cộng, khng thể nhn những người đồng cảnh ngộ bị đọa đy. Nn ng phải hnh động, để rồi ng phải chịu chết thảm!!!
- Ngy ng Trần Quang Trn bị xử bắn, một buổi chiều khoảng 06 h 30 ngy 27/05/1982, khi cả hai trại nam, nữ đ ăn cơm xong. Trại nam đ điểm danh kha cửa, nhưng trại nữ chưa điểm danh. V thế, chng ti cn rủ nhau đi quanh sn trại để tm sự . Bỗng nhin, chng ti thấy một tiểu đội cng an vũ trang xuất hiện, chng kềm ng Trần Quang Trn ở giữa v dắt theo bốn nam trật tự khing một chiếc quan ti, tất cả đang đi về hướng Hố ng Hức, l nơi dnh để chn t cải tạo. Ring ti, l thợ cắt, may được u-Việt phục, nn thỉnh thoảng cng an trại bảo đi lấy số đo ở gia đnh chng để vo may trong trại nam, v trại nam c bốn my may, trại nữ khng c, my may chỉ dnh để may o quần cho cng an, cn t phải tự v o quần rch bằng những sợi nylon, tch ra từ bao ct m ngy xưa thường dng để lm hầm trnh đạn. Mỗi lần một cn bộ no muốn nhờ ti cắt, may, th chnh cn bộ ấy phải đch thn ra trại nữ xin php cn bộ trực trại để nhận v cng đi với ti đến nh, sau khi đo, đến ngy ti vo trại nam để may cng an cũng phải đi km, may xong, lại dắt ti về trả cho cn bộ trực trại .
V vậy, lc ấy ti đang từ nh của vợ chồng Ph gim thị Nguyễn Văn B v vợ l Nguyễn Thị Thanh Yn người Kỳ H, quận L Tn, Quảng Tn. Yn l cn bộ y tế Thời gian ny Nguyễn Văn B đ ln Phn trại Thn 05 để kim lun chức Trưởng trại Thn 05. Nhưng khng hiểu v qun giờ hnh quyết ng Trần Quang Trn, hay v ti đo o quần cho cả gia đnh nn bị chậm trễ giờ giấc. Nh của vợ chồng tn B ở gần Hố ng Hức. Trn đường về trại c cn bộ Yn đi km, ti đ nhn thấy ng Trần Quang Trn bị bịt mắt v cm miệng, v sợ ng Trn c thể c lời ni bất lợi, hoặc h khẩu hiệu, ngay như Trung t Nguyễn Tối Lạc, khi bị kỷ luật cũng phải bị cm miệng, bọn cng an trong trại khng bao giờ cho t ni những lời mnh muốn ni.. ng Trần Quang Trn bị đưa đến Hố ng Hức.Vừa thấy ti, mấy tn cng an ht lớn, bảo ti nhanh chn về trại, cn bộ Yn bảo ti chạy ngay về trại, khng được nhn ci g cả, cn y thị cũng chạy biến vo đm ma của nh Ph gim thị Nguyễn Văn Ti v vợ l Trần thị Lệ cn bộ phụ trch hồ sơ t cải tạo. Ti ln nhn ng Trn rồi ci đầu đi thẳng. Khi về trại, ti thấy mọi nữ t đều khc, v họ cũng đ thấy, v đ biết những g sẽ xảy ra!!! Khoảng nửa giờ sau, c mấy pht sng nổ. Mặc d trừ bốn trật tự v đội cng an hnh quyết, khng c một ai biết, hay thấy được giy pht cuối cng của ng Trần Quang Trn, Nhưng nữ t đều hiểu khi nhn thấy chiếc quan ti khing đi bn cạnh ng, nn họ biết chắc chắn những pht sng đ l đ bắn vo ng Trn. Khng cầm lng được nữa, cả trại nữ khc tht ln, tiếng khc thấu Trời, lm bọn cng an trn cơ quan nghe được. V thế, cn bộ trực trại tn Trịnh Thị Thư vợ của gim thị Huỳnh văn Hưng người Bnh Dương, Thăng Bnh, Quảng Nam, đ xuống trại, y thị phng mang trợn mắt ht chng ti, bảo tất cả vo phng kha cửa lại. Y cn ni: Nếu cc chị cn khc tui sẽ cm đầu hết . Nhưng chng ti khng sợ, v cm hết th lấy ai ngy mai đi lao động.
Trong những ngy đi cắt bổi (cắt những cnh l trn ngọn để bỏ vo chuồng tru, b lm phn bn ruộng) quanh Hố ng Hức, ti đ bốn lần ln lt đến gần ngi mộ ng Trần Quang Trn. ng được chn ring trn ngọn đồi, dưới chn mộ l một gốc cy cao, c bng mt tỏa xuống chở che một nắm xương tn, một linh hồn, m lc sinh tiền l một tm hồn cao Thượng. Những ngy bị cm kẹp trong phng biệt giam, những vị t bị cm bn cạnh phng của ng, vẫn thường nghe ng ht ln những Bi Thnh Ca với lời nguyện cầu cho đất nuớc, cho đồng bo, cho những người t đồng cảnh ngộ. Mỗi lần viếng mộ ng, ti chỉ vừa đi vừa nhn, chứ khng bao giờ dm đứng lại, v tất cả t nhn nếu ai đến thăm mộ ng m bị chng bắt được, sẽ bị vo nh cm biệt giam cả.
Ti cũng biết chắc chắn, khi VC mở ta n tại trại để tuyn n tử hnh ng Trần Quang Trn, cũng nhu lc xử bắn VC đều khng cho thn nhn v vợ, con ng ở Xun Ha, Xun Lộc, Đồng Nai được biết.
Ni về những vị đ chết trong trại t cn nhiều lắm, kh c thể viết đầy đủ trn một trang bo. Nn ti lại xin php nữa để viết về một han cảnh thương tm khc của một người, hay ni đng hơn l của một gia đnh đ bị VC đọa đy đến cảnh khốn cng, nếu khng c niềm tin nơi Đấng Tối Cao th ti chắc họ đ khng lm sao vuợt qua được những đớn đau, nghiệt ng, oan khin m đảng Cộng sản Việt Nam đ ging cho gia đnh ấy, đ l trường hợp của gia đnh Gio Sư Thượng Nghị Sĩ Bi Văn Giải. Khi di cư vo Nam năm 1954, ng lm nghề dạy học, b tảo tần bun bn, tiết kiệm dnh dụm tạo được một căn nh tại phuờng Tam Ta, đường Trần Cao Vn Đ Nẵng. Khi ng vo t cải tạo, cng an Đ Nẵng đa4 tịch thu căn nh của ng b. B đau buồn, ng bệnh rồi mất ở tuổi đời 36. Ngy mất mẹ, cc con ng v người thn đồng cầu khẩn VC cho ng về chn cất vợ xong rồi tiếp tục vo t, Nhưng VC vẫn khng cho. ng đ khng được nhn mặt người bạn trăm năm vo giy pht cuối cng!!! Nhờ b con gip đỡ, cc con ng chn mẹ, trong lc cha vẫn ở trong t!!! Chỉ c Trời cao mới thấu được nỗi đau thương của cc con ng Bi Văn Giải khi vấn vnh khăn tang khc mẹ, cũng như nỗi đớn đau của ng Bi Văn Giải ở trong trại t "cải tạo"!!!
Những năm di ở trong lao l, Gio Sư Bi Văn Giải đ từng bị đưa vo nh "Biệt giam 2.79" tức Đồng Mộ v nh "Biệt giam Nh Trắng" cng với nhiều vị sĩ quan cao cấp v cc vị cn bộ lnh đạo cao cấp của cc chnh đảng. Khi bị bệnh nặng Gio sư Bi Văn Giải phải vo bệnh x Trại 1 (trại chnh), khi xuất viện ng lao động ở tổ rau xanh sau trại nữ, thời gian ny ti vẫn thường thấy ng với mi tc bạc phơ, tấm thn gầy yếu, Nhưng tiếng ht của ng qua những Bi Thnh Ca nghe vẫn vt cao như bay đến tận Trời xanh.
Ngy ra t, theo lời Thầy, ti đến thăm cc con của Thầy. Được biết khi tịch thu nh, cng an Đ Nẵng ni l v nhn đạo nn chừa lại một phng trong căn nh của ng b chỉ bốn mt vung, để cc con ng ăn, ngủ, cn nấu nuớng th phải nhm bếp ngoi sn. Nhưng những ngy mưa v ma đng th phải dời bếp vo phng, bốn đứa con ng b phải ăn, ngủ chung với tro v khi bếp. Nhưng chưa đủ, cng an cn buộc cc con của Gio Sư Bi Văn Giải phải trả tiền nh hng thng cho Ty nh đất, v căn nh đ thuộc sự quản l của nh nuớc!!!
Với hon cảnh bơ vơ, cha ở t, mất mẹ, cc con ng phải bỏ học, đứa v xe đạp, đứa lm thu. Ring Thu con gi t, l con gi yếu đuối lại cn nhỏ, nn phải lm nghề thu, may mướn để gp phần trả tiền thu cho chnh căn nh m do mồ hi, nuớc mắt của cha mẹ mnh đ tạo nn. V nếu khng trả th sẽ bị đuổi ra khỏi phng, rồi phải lang thang đầu đường x chợ. Sau 13 năm t cải tạo, ng đ sang Hoa Kỳ v hiện đang l Chủ nhiệm Nguyệt san Về Bn Mẹ La Vang tại Portland, Hoa Kỳ.
Tạm thay lời kết:
Khi viết đến những dng ny, ti bỗng thấy c hơi buồn; bởi chng ti biết c rất nhiều người đ biết, đ thấy những hnh vi tn c của Phật Gio Ấn Quang trong suốt bao nhiu năm qua. Song cho đến giờ ny cũng chỉ thấy xuất hiện một số t bi viết về cc biến cố như: Cuộc thảm st tại Thanh Bồ - Đức Lợi, 24-08-1964- Cuộc Bạo Loạn tại miền Trung, ma h 1966, Cuộc Thảm St Tết Mậu Thn, 1968 v về ngy nước Việt Nam Cộng Ha đ rơi vo tay của cộng sản H Nội: 30-04-1975. Nhưng, tất cả họ đ v một lẽ no đ, nn đều trnh n, khng muốn hay khng dm viết hết những sự thật. Chng ti nghĩ rằng, c thể bởi bị m ảnh với những hnh ảnh giết người của Ấn Quang nn họ sợ đụng chạm, hoặc v đang đứng ở vo một tổ chức no đ m phải cần đến Ấn Quang; v cn một l do khc nữa l họ sợ một ngy no đ phải cần đến l phiếu của Ấn Quang. Ring kẻ viết bi ny l một người khng hề c tham vọng về chnh trị, nn d bất kể một thế lực no cầm quyền tại Việt Nam, kẻ ny cũng khng mng đến một địa vị, chức tước g cả. V thế, nn khng bao giờ cần đến bất cứ một l phiếu no; m điều duy nhất của người viết những loạt bi ny l đ tm nguyện: Suốt đời chỉ lm một người cầm bt, để viết ln tất cả những g mắt thấy, tai nghe, thấy sao ni vậy, nhớ đu viết đ. Viết với tất cả tm thnh để cho lớp trẻ sau ny cn biết đến những hnh vi tn c, bất nhn của những kẻ đ từng gieo rắc tang thương, mu lệ cho đồng bo v tội; hầu cho họ biết đường m trnh xa phuờng lục lm, tặc phỉ, để khỏi rơi xuống hố su của tội c. Bởi đ, chnh l lương tm v trch nhiệm của người cầm bt.
Hn Giang Trần Lệ Tuyền.
