Petropolitics: Chiến lược LNG của Mỹ

(Bài 3: Mỹ và Trung Đông?)

 

Trần Lư

 

 

 

Thời gian (trung b́nh) vận chuyển LNG xuất cảng theo đường biển:

       

Đường màu xanh... từ Mỹ ; Đường màu đỏ... từ Trung Đông

   

Trung Đông sản xuất khoảng 25% tổng số lượng LNG toàn cầu, việc cung cấp dễ bị ảnh hưởng bởi các nguy cơ gây ra do các cuộc xung đột trong khu vực... gây các tắc nghẽn vận chuyển tại Biển đỏ (RedSea) và tại Eo Hermutz.

   

Nhờ Dầu-Khí,Trung Đông đă từng  ‘làm chủ’ thị trường năng lượng thế giới, và hiện đang ở vào giai đoạn chuyển tiếp qua các nhiên liệu tái tạo được, đầu tư vào các chương tŕnh ‘thụ hồi carbon’ và đa dạng hóa nền kinh tế quốc dân.

   

Lợi tức thu được từ các quốc gia xuất cảng LNG, như Qatar đang được đầu tư vào các Cơ sở hạ tầng về năng lượng tái tạo (năng lượng gió, mặt trời...) và Kỹ thuật ‘thu hồi và lưu trữ carbon=carbon capture), giảm thiểu ô nhiễm môi sinh và biến đổi khí hậu...Các nghiên cứu này có thể sẽ giúp Qatar cạnh tranh, t́m các khách hàng chú trọng đến các vấn đề môi sinh...?

·                     Xung đột tại Biển Đỏ?

   

Từ khi cuộc chiến tại Gaza khởi động (Tháng 10 2023), lực lượng Houthis tại Yemen đă tấn công trên 80 tàu thuyền thương mại hài hành trong vùng Biển Đỏ. Hoa Kỳ và Đồng Minh phải áp dụng các biện pháp pḥng ngự, tránh cho cuộc xung đột lan rộng thêm đến toàn khu vực Trung Đông? Hoa Kỳ không muốn dẹp...Houthi, c̣n dùng Houthi trong một chiến lược răn đe các đồng minh như Saudi Arabia, Israel...?

 

                       Xin đọc:  Houthi, Giặc cỏ?...Ai thuê?

https://dconnect.co.jp/friend/tranly/J/32Houthi/index.html

 

Ngoại trừ một số thương thuyền Nga, các tàu chuyên chở LNG Mỹ đă tránh hải tŕnh qua Red Sea từ tháng Giêng 2024.

   

Các LNG từ Mỹ đă dùng một hài tŕnh phụ để chở LNG đến Á châu, khi các ‘nút nghẽn’ qua Kênh đào Suez và Eo Bab-el-Mandeb bị ‘khóa’.

 

 

Hải tŕnh qua Kênh đào Panama có thể được chọn, tuy t́nh trạng hạn hán gây mực nước xuống thấp, có thể khiến các thương thuyền trọng tài cao, có thể gặp trở ngại? (Trong khoảng nửa năm 2024, một số thương thuyền LNG có trọng tải lớn, đă phải chọn một hải tŕnh khá xa để chở hàng đến Á châu (ví dụ LNG Mỹ chở tù Louisiana-Mỹ đến Chiba-Nhật), đi ṿng Mũi Hài vọng, mất thêm 21 ngày (khi dùng Kênh Panama) hoặc thêm 17 ngày so với hải tŕnh qua kênh Suez)!

   

Hài tŕnh kéo dài làm tăng thêm chi phí vận chuyển và gây hao hụt LNG: Về phương diện địa lư, LNG từ Qatar và Úc có lợi thế hơn, do không phải dùng Hải tŕnh qua Địa trung Hải, rồi qua Suez để chở LNG đến các khách hàng Á châu.

   

Khi Alaska LNG hoạt động (dự kiến 2030), LHG Mỹ sẽ chỉ cần... 12 ngày để đến Nhật; thay đổi toàn bộ các Kế hoạch vận chuyển… Xem bài 2)

 

Ngăn chặn con đường Suez sẻ làm giá LNG của Qatar, tăng cao (Hải tŕnh từ Qatar sang Rotterdam (Ḥa Lan) sẽ phải tăng từ 19 ngày (qua Suez) lên 34 ngày (khi phải đi ṿng Mũi Hảo Vọng (Phi châu). LNG từ vùng US Gulf sẽ được chở sang Âu châu,  không bị trở ngại bởi các chốt nghẽn, và đến Rotterdam sau 16 ngày, LNG Mỹ sẽ có lợi thế để cạnh tranh với LNG Qatar, ổn định thị trường Âu châu! (Suez kẹt, LNG Mỹ vui?)

 

Khi con đường hải vận qua Kênh đào Suez bị Houthi phá rối: (15% hàng hóa thương mại toàn cầu, cần phải đi qua lối này, trong đó có có 8% LNG). Viện dẫn Quốc Tế Công Pháp về Tự do Hải hành, Mỹ đă cùng các Đồng minh tổ chức Lực lượng Đa quốc (với trên 20 nước tham gia) trong Chiến dịch ‘Operation Prosperity Guardian’ để tuần tra vùng Biển Đỏ, bảo vệ thương thuyền, nhưng ngoài Bahrain chịu tham dự, các quốc gia Ả rập khác đứng ngoài, không góp sức v́ không muốn trợ giúp ‘Mỹ’, mà theo họ là giúp... Israel!... Sự từ chối cộng tác của các quốc gia Arap khiến việc kiểm soát Houthi trở nên khó khăn!  như dự kiến và mong muốn  của Mỹ, hải tŕnh bị kẹt. để LNG từ Qatar đến Âu châu phải đi đường... ṿng! Hải tŕnh Suez bị kẹt gây áp lực kinh tế nặng cho Ai cập...

·                     Chốt Eo Hormuz và Xung đột tại vùng Vịnh Iran

   

Trung Đông sản xuất khoảng 24% số lượng LNG toàn cầu, trong đó 20% do Qatar cung cấp, và số lượng này bắt buộc  phải chuyển vận qua Eo Hormuz, nối khu vực Vịnh Iran với Vịnh Oman.

   

 

Cuộc xung đột Israel-Iran đă tạo ra mối quan ngại cho các quốc gia Arab, khi LNG do họ sản xuất phải tùy thuộc vào Hoa Kỳ để giữ t́nh trạng an ninh và ổn định cho Khu vực. Hormuz bị khóa, gây khó khăn cho Qatar, Kuwait và Bahrain; trong khi Saudi và UAE vẫn có thể vận chuyển Dầu khí qua một ngă dẫn phụ.

   

(Saudi có đường ống East-West Crude oil pipe: UAE có Abu-Dhabi crude oil pipe)

   

Mối lo ngại Iran khóa Eo Hormuz, khi chiến tranh xảy ra đă được giải tỏa sau cuộc chiến 12 ngày: Israel-Mỹ đă gây tổn thất nặng cho tiềm năng quân sự Iran, cấn mất một khoảng thời 4-5 năm để tái tổ chức?

 

Lực lượng Hải quân Iran không đủ hùng mạnh và các Căn cứ HQ Iran sẽ bị xóa sổ trong ṿng... 2 tiếng khi xảy ra một cuộc chiến tranh kế tiếp! (trong trận chiến vừa qua HQ Iran đă ‘án binh bất động! không ra khơi để tránh bị tiêu diệt)

   

Trở ngại của Qatar và các nước láng giềng sẽ gây ảnh hưởng đến LNG chuyển vận cho các quốc gia Á châu! (trong tương lai gần, LNG Úc sẽ chia sẻ thị trường, chiếm chỗ trống  và sau đó là LNG Mỹ qua đường cung cấp Nhật (xem bài 2).

·                     Vấn đề Qatar?

 

Các liên hệ, càng ngày càng gia tăng giữa Qatar và Mỹ, đang  trở thành những yếu tố, tối quan trọng, trong vấn đề quyền lợi của hai bên về petropolitics và cả geopolitics!

   

Qatar và Mỹ có những cộng tác ‘Đối tác’(partnership) trong các lĩnh vực an ninh, quốc pḥng và kinh tế:

·                     An ninh-Quốc pḥng: Hoa Kỳ xem Qatar như một Đồng Minh quan trọng nhất, ngoài NATO. Qatar cộng tác rất mật thiết với Mỹ về an ninh khu vực. Căn cứ Không quân Al-Udeid là nơi trú đóng của CENTCOM, Bộ Chỉ huy đặt tại đây với trên 10 ngàn nhân viên quân sự và dân sự của Mỹ; đây là Căn cứ lớn nhất của Quân đội Mỹ ở Trung Đông. Căn cứ được pḥng thủ bởi KQ Mỹ, c̣n là nơi đồn trú của các F22. Mỹ c̣n có Căn cứ Lục quân As Sayliyah.

·                     Ngày 29 tháng 9, 2025, TT Trump đă kư Sắc lệnh hành pháp, cam két bảo vẻ  và pḥng thủ cho Qatar, khi quốc gia này bị tấn công...

(Năm 2014, Mỹ bán cho Qatar 11 tỷ USD vụ khí và thiết bị quân sự gồm cả các trực thăng tấn kích AH-64 Apache và các hệ thống pḥng không Patriot, phi đạn Javelin...Năm 2017, Mỹ bán cho Qatar, 36 phu cơ F-15QA trị giá 12 tỷ USD)

·                     Hợp tác kinh tế song phương lên đến 6.7 tỷ USD vào năm 2023. Các đầu tư  được chú trọng về LNG (tuy luật pháp Qatar chỉ cho phép các Công ty ngoại quốc, góp vốn tối đa 49% cùng các Công ty của Qatar), vè công nghiệp hàng không (Boeing), tài chánh và cả lĩnh vực AI (sắp được phát triển). Hiện có trên 120 công ty Mỹ đang hoạt động tại Qatar

·                     Qatar đă dùng đồng USD làm ‘peg’ (chống lưng) cho đồng Rial của ḿnh, và dùng USD làm tiền trong các giao dịch mua bán nhiên liệu và lợi tức do buôn bán Dầu-Khí...(petrodollar).

·                     Các Công ty Dầu-Khí Mỹ như ExxonMobil và ConocoPhillips có những cổ phần quan trọng trong các “Siêu-kế-hoạch (metaproject) của Qatar về LNG, khai thác mỏ Khí đốt North Field East; mỏ này khi sản xuất (2030) sẽ tăng gấp đôi lượng LNG xuất càng của Qatar từ 3750 Bcf/ năm, lên đến 6915 Bcf/năm...

·                      

   

(Biểu đồ trên không ghi sản lượng Mỹ khi có thêm LNG Alaska.  Theo chiến lược LNG của Mỹ th́ đến 2030, việc xuất cảng LNG của Mỹ sẽ chiếm 50% khả năng buôn bán LNG toàn cầu; LNG của Qatar sẽ chiếm khoảng 30%: Mỹ và Qatar có khả năng ‘điều hành hoàn toàn’ việc cung cấp LNG cho toàn thế giới?

·                     Khả năng vận chuyển:

 

Sản xuất LNG sẽ phải đi ‘đôi’ với vấn để chuyển vận LNG, giao đến cho khách mua...

 

Hạm đội chuyên chở LNG toàn cầu được gọi là “đường ống dẫn khí đốt trên biển pipelines of the sea’. Hạm đội hiện nay có khoảng 830 tàu vận chuyển chuyên dụng, và c̣n 300 chiếc khác đang được đóng. Các thương thuyền chuyên dụng này trang bị những hệ thống đặc biệt để chở Khí đốt hóa lỏng ở (-) 162 độ C.

   

Các xưởng đóng tàu LNG hiện tập trung tại Nam Hàn (67%) và Tàu (27%).

   

Các quốc gia sở hữu tàu chở LNG, theo thứ tự: Nhật (Mitsui và NYK), Qatạr (qua Công ty Nakilat); Malaysia (MISC Berhad) và Hy Lạp (Maran Gas).

   

Hạm đội chở LNG của Nhật trị giá 38.7 tỷ USD (2-2024) gồm 202 tàu chở LNG; Hy lạp (31.1 tỹ USD) và Tàu (21.1), với 134 tàu

   

Hoa Kỳ, tuy là quốc gia xuất càng LNG hàng đầu thế giới, nhưng  hạm đội chở LNG Mỹ đến các nơi giao hàng, lại là các tàu thuộc các quốc gia thứ ba, kư những  hợp đồng chuyển vận.    

   

Việc chuyển vận US LNG giữa các bến cảng Mỹ, bị giới hạn do 1920 Jones Act, một sắc luật bảo vệ mậu dịch, buộc tất cả hàng hóa chở bằng đường biển, giữa 2 thương cảng Mỹ, phải do các phương tiện do Mỹ có chủ quyền.

   

Công ty Mỹ Ventura Global đang phát triển một đoàn tàu 9 chiếc để chuyển vận LNG riêng của Mỹ... Chiếc đầu tiên “Venture Gator’, trọng tải 170 ngàn mét khối, đóng tại Công xưởng Samsung Heavy Industries, ở Geogi-si (Nam Hàn), hoạt động vào tháng 6-2024; 8 chiếc kế tiếp, cũng đóng tại các xưởng đóng tàu Nam Hàn, được tiếp tục giao trong ṿng 2 năm (2024-2026)...

 

Tàu chở LNG  Ventura Gator... đưa vào sử dụng...

   

Tháng 4-2025, Luật  Mỹ US Jones Act Initiatives, được ban hành, bắt buộc: Một số lượng LNG Mỹ xuất cảng phải được chuyển vận bằng các phương tiện do Mỹ làm sở hữu/ treo cờ đăng kư tại Mỹ.

 

Cũng từ 2025, Tổ hợp đóng tàu Hanwha (Hàn), đă sáp nhập  Xưởng đóng tàu Philly Shipyard Mỹ và có chương tŕnh thiết kế/đóng các tàu chở LNG, tại Mỹ, theo yêu cầu của Jones Act...;

 

LNG carrier (Hanwha built) equipped with advanced propulsion technology)

 

·                     Các Dự án phát triển LNG tại Vùng Gulf Coast Mỹ

 

 Texas và Louisiana là 2 Trọng tâm.

                Chữ đỏ là các dự án đang được xây dựng’

                Chử ‘đ̣-cam’ là các dự án đă được chấp thuận

 

·                     Vài khu vực khác trên thế giới

·                     Phi châu

   

Phi châu không thiếu Khí đốt thiên nhiên. Mozambique, Algeria và Nigeria có những mỏ khí đốt đủ cung cấp cho nhu cầu, c̣n giới hạn, tại toàn lục địa Phi châu, và trong tương lai vài thập kỷ tới, có thể khai thác và xuất cảng...

   

Tuy nhiên, do thiếu các Cơ sở căn bản và kỹ thuật nên LNG Phi châu sẽ không thể cạnh tranh (về giá) với LNG Mỹ và Qatar...Các đầu tư, cho vay vốn của Tàu để khai thác Dầu-Khí  không là những vấn đề Mỹ quan ngại...

                   – Châu Mỹ latinh và Vùng Caribbean

 

Nguồn cung cấp năng lượng chính tại Châu Mỹ latinh là thủy điện, năng lượng này tùy thuộc vào lượng nước mưa (tùy vào thời tiết) nên gặp trở ngại trong những năm hạn hán…

·                     Columbia đă phải nhập cảng (2024) khoảng 14.13 Bcf LNG...để giúp cho nhu cầu năng lượng bị mất do hạn hán...

·                     Brazil, là quốc gia nhập cảng LNG nhiều nhất Châu Mỹ latinh, cũng chịu những khủng hoảng về năng lượng do thủy điện cung cấp khi bị hạn hán, và đă trở thành một khách hàng ‘mới’ mua LNG Mỹ, theo dự kiến nhu cầu LNG của Brazil sẽ tăng đến 70% vào 2030...

·                     Mexico nhập  gần 30% số lượng Khí đốt mà Mỹ xuất cảng (2023), phần lớn qua đường ống dẫn từ các mỏ khí đốt (khai thác từ đá phiến) Permian và Eagle Ford. Nhu cầu khí đốt của Mexico không cần đến LNG...

                                                                                   

 

Trần Lư

2-2026.

 

Nguồn: https://bienxua.wordpress.com/2026/02/25/petropolitics-chienluoc-lng-cua-my-bai-3-my-va-trung-dong/

 

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính